← Về trang Kiến thức

Làm sao để thể hiện sự đồng cảm với mọi người xung quanh?

Kiến thức • Xã hội
Lắng nghe những cảm xúc khác nhau trước khi lựa chọn cách phản hồi.

Đồng cảm giúp bạn hiểu cảm xúc và hoàn cảnh của người khác trước khi lựa chọn cách phản hồi. Khi người thân chia sẻ chuyện buồn, đồng nghiệp gặp áp lực hoặc khách hàng bày tỏ sự thất vọng, việc hiểu đúng điều họ đang trải qua giúp bạn biết nên lắng nghe, hỏi thêm hay hỗ trợ.

Không phải lúc nào bạn cũng biết người đối diện cần gì, kể cả khi đã từng trải qua chuyện tương tự. Điều có thể tập luyện là nghe rõ hơn, hỏi lại điều chưa hiểu và lựa chọn cách giúp đỡ trong khả năng của mình.

Đồng cảm là gì?

Đồng cảm (empathy) là khả năng nhận biết, thấu hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác từ hoàn cảnh và góc nhìn của họ. Bạn không nhất thiết phải trải qua chuyện giống hệt hoặc cảm thấy đau buồn ở mức độ tương đương mới có thể hiểu người đối diện. Từ điển APA mô tả empathy là việc hiểu một người từ hệ quy chiếu của họ thay vì chỉ từ quan điểm của bản thân.

Đồng cảm cần tách việc hiểu cảm xúc khỏi việc đồng ý với hành động. Bạn có thể nhận ra một đồng nghiệp đang tức giận vì áp lực công việc nhưng vẫn không chấp nhận việc người đó quát mắng người khác. Sự thấu hiểu giúp bạn lựa chọn cách trao đổi, còn trách nhiệm về hành vi vẫn cần được làm rõ.

Quá trình nhận biết cảm xúc, hiểu hoàn cảnh và lựa chọn phản hồi.
Hiểu cảm xúc của người khác không đồng nghĩa với chấp nhận mọi hành vi của họ.

Ý nghĩa của sự đồng cảm trong cuộc sống và công việc

Một người có thể nói ra khó khăn nhưng chưa biết cách diễn đạt điều mình cần. Sự đồng cảm giúp bạn chú ý đến cả hoàn cảnh lẫn cảm xúc ấy, từ đó điều chỉnh cách trò chuyện, phối hợp hoặc hỗ trợ. Đây là một phần của kỹ năng mềm trong những tình huống cần hiểu người khác trước khi phản hồi.

Giúp người thân, bạn bè cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu

Trong các mối quan hệ gần gũi, người chia sẻ đôi khi muốn được hiểu trước khi tìm giải pháp. Nếu bạn hỏi thêm về điều khiến họ buồn và xác nhận lại điều đã nghe, cuộc trò chuyện có chỗ cho cảm xúc của họ thay vì nhanh chóng chuyển sang ý kiến của bạn.

Một nghiên cứu năm 2014 của Harry Weger và cộng sự với 115 người tham gia cho thấy người nhận phản hồi lắng nghe chủ động cảm thấy được thấu hiểu hơn nhóm nhận lời khuyên hoặc lời xác nhận đơn giản. Kết quả này được ghi nhận trong các cuộc tương tác ban đầu của nghiên cứu, không đồng nghĩa lắng nghe luôn tốt hơn lời khuyên ở mọi tình huống.

Hỗ trợ giải quyết bất đồng trong giao tiếp

Khi bất đồng, bạn dễ tập trung bảo vệ quan điểm mà bỏ qua điều người kia đang lo lắng. Đồng cảm giúp cuộc trao đổi có thêm một câu hỏi cần giải quyết: vì sao yêu cầu này lại quan trọng với họ?

Ví dụ giả định, hai đồng nghiệp tranh luận về việc giao gấp một báo cáo. Khi biết một người lo trễ cam kết với khách, còn người kia lo số liệu chưa được kiểm tra, cả hai có thể bàn về phương án gửi bản sơ bộ và thời điểm hoàn tất dữ liệu. Hiểu mối quan tâm của nhau không xóa hết bất đồng, nhưng giúp thảo luận đúng vấn đề hơn.

Trong cuộc trao đổi, hãy tách nhu cầu của mỗi bên khỏi phương án họ đang đề nghị. Khi đã hiểu nhu cầu, bạn có thể tìm một lựa chọn khác đáp ứng được cả hai thay vì chỉ chọn làm theo bên nào.

Tăng sự thấu hiểu khi phối hợp với đồng nghiệp và khách hàng

Trong công việc, cùng một yêu cầu có thể tạo áp lực khác nhau cho từng người. Tìm hiểu khối lượng việc, thông tin còn thiếu hoặc mối lo của người nhận giúp bạn giao nhiệm vụ rõ hơn và tránh xem mọi sự chậm trễ là thiếu trách nhiệm.

Sự thấu hiểu kết nối công việc đồng nghiệp với nhu cầu khách hàng.
Hỏi rõ nhu cầu và điều kiện thực hiện giúp phối hợp thực tế hơn.

Với khách hàng, sự đồng cảm thể hiện ở việc hiểu điều họ cần giải quyết trước khi giới thiệu phương án. Chẳng hạn, khách phản ánh phải chờ lâu có thể cần biết thời điểm được phục vụ và lựa chọn thay thế. Nhận biết sự sốt ruột cần đi cùng thông tin cụ thể, không chỉ dừng ở một lời xin lỗi.

Bạn cũng cần xác nhận những gì mình có quyền cam kết. Nếu chưa biết chính xác thời gian xử lý, hãy nói rõ phần đang chờ kiểm tra và thời điểm cập nhật, tránh hứa cho khách yên tâm rồi không thực hiện được.

Tạo sự kết nối và nâng đỡ tinh thần trong các mối quan hệ

Đôi khi, người đang buồn chỉ muốn có ai đó ở bên mà không phải giải thích vì sao mình chưa thể vui trở lại. Bạn có thể lắng nghe, hỏi họ muốn có người trò chuyện hay cần không gian riêng, rồi tôn trọng câu trả lời. Đồng cảm giúp bạn hiểu điều họ đang trải qua, còn sẻ chia có thể là một việc hỗ trợ vừa sức được họ đồng ý. Sự quan tâm như vậy không buộc người kia phải kể hết chuyện hoặc thay đổi cảm xúc để làm bạn yên lòng.

Khi khó khăn cần đến người có chuyên môn, sự hiện diện của bạn vẫn có giá trị nhưng không thay thế sự hỗ trợ ấy. Hãy giúp trong khả năng của mình và để người được giúp giữ quyền lựa chọn.

Phân biệt đồng cảm, thấu cảm, thông cảm và lòng trắc ẩn

Trong bài này, đồng cảm và thấu cảm đều hướng đến việc hiểu trải nghiệm từ góc nhìn của người khác. Bảng dưới đây nhấn mạnh những sắc thái khi sử dụng các từ này cùng thông cảm và lòng trắc ẩn, không xem chúng là bốn năng lực tách biệt.

Khái niệmTrọng tâm ý nghĩaCách thể hiện trong giao tiếpVí dụ minh họa
Đồng cảmHiểu và chia sẻ cảm xúc, hoàn cảnh của người khácLắng nghe, ghi nhận cảm xúc và thể hiện sự quan tâm phù hợpNhận ra đồng nghiệp đang lo lắng vì phải xử lý một nhiệm vụ chưa quen
Thấu cảmNhấn mạnh việc hiểu trải nghiệm từ góc nhìn của chính người đóHỏi thêm về hoàn cảnh, kiểm tra cách hiểu và tránh áp suy nghĩ của mìnhTìm hiểu điều khiến đồng nghiệp áp lực thay vì đoán theo trải nghiệm cá nhân
Thông cảmQuan tâm, cảm thông trước khó khăn hoặc nỗi buồn của người khácBày tỏ sự cảm thông, an ủi hoặc động viênThể hiện sự quan tâm khi biết đồng nghiệp đang gặp chuyện gia đình
Lòng trắc ẩnQuan tâm trước sự đau khổ và có động lực giúp làm giảm đau khổTìm cách hỗ trợ cụ thể, phù hợp với nhu cầu và khả năngĐề nghị hỗ trợ một phần công việc khi đồng nghiệp đang gặp khó khăn

Thông cảm thiên về sự quan tâm trước khó khăn của người khác, còn lòng trắc ẩn thường đi cùng mong muốn làm giảm sự đau khổ. Những cách đáp lại này có thể cùng xuất hiện khi bạn lắng nghe và hỗ trợ một người, nên không cần xếp mỗi hành động vào một ô duy nhất.

Các khía cạnh của sự đồng cảm

Đồng cảm có thể được xem xét qua khía cạnh nhận thức và cảm xúc. Một bên tập trung vào việc hiểu người khác đang nghĩ, cảm thấy gì, còn bên kia thể hiện sự đáp ứng cảm xúc trước trải nghiệm của họ.

Hai khía cạnh đồng cảm nhận thức và đồng cảm cảm xúc.
Bạn có thể hiểu lý do đồng nghiệp lo lắng mà không có cùng cảm giác.

Đồng cảm nhận thức

Đồng cảm nhận thức, hay Cognitive Empathy, là việc cố gắng hiểu suy nghĩ, cảm xúc và cách nhìn của người khác. Bạn tìm hiểu bối cảnh, nhu cầu và thông tin họ đang có, thay vì mặc định họ sẽ phản ứng giống mình.

Ví dụ một nhân viên ngại trình bày trong cuộc họp không hẳn vì thiếu chuẩn bị. Người quản lý có thể tìm hiểu xem họ chưa rõ yêu cầu, lo bị ngắt lời hay cần thêm thời gian để sắp xếp ý. Việc hỏi và xác nhận giúp người quản lý hiểu tình huống hơn mà không phải tự trải qua cùng cảm giác lo lắng.

Đồng cảm cảm xúc

Đồng cảm cảm xúc, hay Affective Empathy, thể hiện ở sự đáp ứng cảm xúc trước trải nghiệm của người khác, chẳng hạn vui cùng niềm vui hoặc thấy buồn khi họ gặp khó khăn. Phản ứng ấy không nhất thiết giống hệt về mức độ với cảm xúc của người đang chia sẻ. Bạn vẫn cần phân biệt điều họ đang trải qua với cảm xúc xuất hiện ở chính mình để giữ bình tĩnh và tiếp tục lắng nghe. Cảm thấy buồn cùng một người không tự cho biết họ cần được an ủi, cần hỗ trợ hay chỉ muốn có không gian riêng.

Khóa học Giao tiếp

Hiểu người nghe, tổ chức thông điệp, lắng nghe và phản hồi để giảm sai lệch trong công việc.

Xem khóa học

Biểu hiện và các yếu tố ảnh hưởng đến sự đồng cảm

Biểu hiện của sự đồng cảm có thể nhận ra qua cách một người lắng nghe, phản hồi và tôn trọng trải nghiệm khác biệt. Khả năng ấy cũng chịu ảnh hưởng của môi trường sống, những giả định sẵn có và trạng thái của người tham gia cuộc trò chuyện.

Biểu hiện đồng cảm và những yếu tố chi phối cách phản hồi.
Các giả định sẵn có và sự xao nhãng có thể làm lệch cách tiếp nhận câu chuyện, ngay cả khi người nghe có thiện ý.

Lắng nghe và nhận biết cảm xúc, hoàn cảnh của người khác

Bạn có thể chú ý đến việc người đối diện im lặng lâu hơn, thay đổi giọng nói hoặc khó diễn đạt điều muốn nói. Những dấu hiệu này là lý do để hỏi thêm, không phải kết luận chắc chắn họ đang buồn hay tức giận.

Nếu một đồng nghiệp ít nói sau cuộc họp, hãy hỏi họ có muốn trao đổi điều gì không thay vì tự đoán nguyên nhân. Khi họ kể, tập trung vào điều họ nhấn mạnh và kiểm tra phần mình còn chưa hiểu. Nếu họ chưa muốn chia sẻ, tôn trọng lựa chọn ấy cũng là một cách thể hiện sự quan tâm.

Tôn trọng sự khác biệt và hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của người đối diện

Sự đồng cảm thể hiện ở việc chấp nhận rằng cùng một sự việc có thể mang ý nghĩa khác nhau với từng người. Người không thấy áp lực khi đổi công việc vẫn có thể hiểu nỗi lo của người đang phải cân nhắc thu nhập, gia đình và nơi ở.

Phản hồi phù hợp bắt đầu từ nhu cầu được người đối diện xác nhận. Có người cần thông tin, có người muốn được nghe, có người cần một việc hỗ trợ cụ thể. Tự quyết định thay họ hoặc ép nhận sự giúp đỡ có thể khiến sự quan tâm trở thành áp đặt.

Ảnh hưởng của trải nghiệm sống, môi trường gia đình và cách giáo dục

Trải nghiệm sống cung cấp những bối cảnh để bạn hiểu khó khăn của người khác, nhưng không bảo đảm hai người sẽ có cảm xúc giống nhau. Môi trường gia đình và cách giáo dục cũng tạo cơ hội học cách nhận biết cảm xúc, lắng nghe và xử lý bất đồng.

Một phân tích tổng hợp năm 2019 của Savannah Boele và cộng sự, gồm 70 nghiên cứu về thanh thiếu niên, ghi nhận mối tương quan tích cực giữa chất lượng quan hệ với cha mẹ, bạn bè và sự đồng cảm. Mối liên hệ với quan hệ cha mẹ ở mức nhỏ, còn với bạn bè ở mức nhỏ đến trung bình. Đây là bằng chứng về tương quan, không chứng minh một kiểu giáo dục quyết định toàn bộ khả năng đồng cảm của mỗi người.

Trải nghiệm sống, gia đình và giáo dục tác động đến khả năng đồng cảm.
Trải nghiệm sống giúp hiểu thêm hoàn cảnh, không phải căn cứ để gắn nhãn khả năng đồng cảm của một người.

Trong thực hành, gia đình có thể tạo cơ hội cho trẻ diễn đạt cảm xúc và nghe góc nhìn của người khác. Người trưởng thành cũng có thể tập nhận ra những phản ứng đã thành thói quen, chẳng hạn lập tức phủ nhận nỗi buồn hoặc chỉ chú ý đến kết quả. Quá khứ là bối cảnh cần hiểu, không nên dùng để kết luận một người không thể thay đổi.

Tác động của định kiến, trạng thái cảm xúc và mức độ chú ý khi tương tác

Định kiến có thể khiến bạn giải thích hành vi trước khi nghe đủ câu chuyện. Nếu đã cho rằng người kia lười biếng hoặc quá nhạy cảm, bạn dễ bỏ qua thông tin không khớp với nhận định ban đầu.

Sự xao nhãng cũng làm cuộc trò chuyện thiếu thông tin cần thiết để hiểu nhau. Khi vừa nghe vừa trả lời tin nhắn, bạn có thể bỏ sót điều người kia nhấn mạnh hoặc phản hồi lệch vấn đề. Nếu đang quá bực bội để trao đổi bình tĩnh, nên thống nhất một thời điểm khác thay vì cố tiếp tục cho xong.

Thiếu sự đồng cảm trong một tình huống có thể thể hiện qua việc không chú ý hoặc không đáp lại cảm xúc, hoàn cảnh của người khác. Tuy nhiên, một lần phản hồi vụng về chưa đủ để kết luận ai đó vô cảm hay có vấn đề tâm lý. Cần xem xét bối cảnh và những hành vi lặp lại thay vì gắn nhãn vội vàng.

Cách rèn luyện và thể hiện sự đồng cảm

Khả năng đồng cảm có thể được rèn luyện thông qua việc lắng nghe, nhận biết cảm xúc và kiểm tra góc nhìn của mình. Phân tích tổng hợp của Emily Teding van Berkhout và John Malouff, công bố trong số tạp chí năm 2016, ghi nhận hiệu quả tổng thể của các chương trình đào tạo qua 18 thử nghiệm ngẫu nhiên sau khi loại một nghiên cứu ngoại lệ.

Đó không phải lời hứa rằng mọi bài tập hoặc mọi người đều thay đổi như nhau. Trong giao tiếp hằng ngày, bạn có thể bắt đầu từ những hành động cụ thể dưới đây và chú ý cách người đối diện đáp lại.

Lắng nghe chủ động, dành thời gian để người khác chia sẻ

Lắng nghe chủ động, còn gọi là lắng nghe tích cực, đòi hỏi bạn tập trung để hiểu thay vì chỉ chờ đến lượt nói. Hãy giảm những việc gây xao nhãng, để người kia hoàn thành ý và tránh chuẩn bị phản bác khi họ vẫn đang kể.

Lắng nghe chủ động, dành thời gian và tạo cơ hội chia sẻ.
Hạn chế xao nhãng, để người khác nói hết ý trước khi trả lời.

Bạn có thể kiểm tra kỹ năng lắng nghe của mình bằng cách tóm tắt điều người nói quan tâm và hỏi phần nào mình hiểu chưa đúng. Nếu chỉ nhớ ý kiến định đưa ra mà quên điều họ vừa chia sẻ, hãy quay lại phần còn thiếu trước khi tiếp tục. Việc tóm tắt là để người kia xác nhận hoặc sửa cách hiểu, không phải để bạn chốt thay câu chuyện của họ.

Đặt câu hỏi mở và kiểm tra lại điều mình đã hiểu

Câu hỏi mở giúp người khác lựa chọn cách kể thay vì chỉ trả lời có hoặc không. Tùy câu chuyện, bạn có thể hỏi:

  • Điều gì khiến bạn bận tâm nhất lúc này?
  • Phần nào của công việc đang khó xử lý?
  • Bạn muốn cuộc trao đổi hôm nay giúp làm rõ điều gì?

Sau khi nghe, hãy diễn đạt lại phần mình hiểu và mời họ bổ sung hoặc sửa. Đừng thêm suy đoán về động cơ vào lời tóm tắt, cũng không cần hỏi hết mọi chi tiết riêng tư. Trong thực hành kỹ năng giao tiếp, câu hỏi chỉ hữu ích khi phục vụ việc hiểu nhau và tôn trọng phần người kia muốn chia sẻ.

Nhìn tình huống từ hoàn cảnh của người đối diện

Trước khi đánh giá phản ứng, hãy tìm hiểu những giới hạn mà người kia đang đối mặt. Một quyết định có vẻ đơn giản với bạn có thể khó hơn khi người đó thiếu thời gian, tiền bạc, thông tin hoặc quyền tự quyết.

Ví dụ giả định, bạn khuyên người quen nghỉ một công việc gây áp lực nhưng họ còn phải trả chi phí sinh hoạt cho gia đình. Hiểu nghĩa vụ ấy giúp cuộc trao đổi chuyển sang những lựa chọn họ có thể cân nhắc thực tế. Bạn không cần đồng ý với mọi quyết định, nhưng cần biết điều kiện khiến quyết định đó trở nên khó khăn.

Ghi nhận cảm xúc trước khi đưa ra lời khuyên

Ghi nhận cảm xúc là cho người khác biết bạn đang chú ý đến điều họ trải qua, không phải khẳng định mình biết chính xác họ cảm thấy gì. Nếu họ vừa kể về áp lực vì công việc dồn lại, bạn có thể nhắc lại mối lo ấy và hỏi mình hiểu như vậy đã đúng chưa. Cách phản hồi này dành chỗ để họ bổ sung điều còn thiếu thay vì phải đồng ý với cách bạn gọi tên cảm xúc.

Trình tự nhận biết cảm xúc, ghi nhận rồi mới đưa lời khuyên.
Một lời khuyên chỉ thực sự phù hợp khi người đối diện muốn cùng bàn phương án, thay vì chỉ cần được lắng nghe.

Khi đã hiểu rõ hơn, hãy hỏi họ muốn tiếp tục chia sẻ hay cùng bàn cách xử lý. Nếu họ cần lời khuyên, có thể trao đổi từng lựa chọn và giới hạn của nó, thay vì vội chọn thay hoặc coi mọi câu chuyện là vấn đề phải giải quyết ngay.

Hỏi về nhu cầu hỗ trợ và giữ ranh giới cá nhân

Hỗ trợ nên bắt đầu bằng việc hỏi người kia cần gì và bạn có khả năng làm phần nào. Bạn có thể giúp tìm thông tin, dành thời gian nghe hoặc thực hiện một việc cụ thể, nhưng không cần hứa nhận hết trách nhiệm.

Ranh giới cá nhân cần được nói rõ bằng phạm vi và thời gian. Chẳng hạn, bạn có thể hỗ trợ kiểm tra một phần tài liệu trong buổi chiều thay vì nhận làm thay toàn bộ. Nêu giới hạn sớm giúp người kia biết mình có thể trông cậy vào điều gì và giúp bạn giữ được cam kết.

Việc hỏi trước cũng áp dụng với những hỗ trợ nhỏ như ôm, chạm vai hoặc chia sẻ câu chuyện cho người khác biết. Một hành động có ý tốt vẫn cần sự đồng thuận, nhất là khi liên quan đến cơ thể hoặc thông tin riêng tư.

Lãnh đạo bằng sự đồng cảm trong môi trường làm việc

Lãnh đạo bằng sự đồng cảm là tìm hiểu hoàn cảnh của nhân viên và đưa thông tin ấy vào cách giao việc, phản hồi, hỗ trợ. Người quản lý vẫn cần bảo đảm yêu cầu công việc, nhưng nên làm rõ nguyên nhân trước khi quyết định cách xử lý.

Tìm hiểu khó khăn trước khi đánh giá nhân viên

Khi một nhiệm vụ trễ hạn, hãy kiểm tra mức độ rõ ràng của yêu cầu, nguồn lực, phần việc phụ thuộc và khả năng của người thực hiện. Những câu hỏi này giúp phân biệt khó khăn cần hỗ trợ với hành vi thiếu trách nhiệm cần chấn chỉnh.

Khảo sát Catalyst công bố năm 2021 với gần 900 nhân viên tại Mỹ ghi nhận mức gắn kết cao ở 76% người có lãnh đạo cấp cao được đánh giá là đồng cảm, so với 32% ở nhóm có lãnh đạo ít đồng cảm hơn. Đây là dữ liệu khảo sát trong bối cảnh đại dịch, không chứng minh đồng cảm là nguyên nhân duy nhất hoặc dự báo kết quả tương tự cho mọi doanh nghiệp.

Yêu cầu, nguồn lực, công việc phụ thuộc và năng lực trước đánh giá.
Trước khi quy chậm trễ cho thiếu trách nhiệm, cần kiểm tra mức độ rõ ràng của nhiệm vụ và điều kiện triển khai.

Phản hồi với sự tôn trọng và kỳ vọng rõ ràng

Phản hồi nên tập trung vào hành vi, kết quả và yêu cầu cần điều chỉnh. Thay vì kết luận nhân viên thiếu năng lực, người quản lý cần chỉ rõ phần chưa đạt, ảnh hưởng đến công việc và tiêu chuẩn cho lần thực hiện tiếp theo.

Bạn cũng nên dành chỗ để nhân viên giải thích khó khăn và xác nhận điều họ đã hiểu. Khi cả hai thống nhất được việc cần sửa, thời hạn và phần hỗ trợ, cuộc trao đổi có cơ sở để theo dõi. Sự tôn trọng nằm ở cách xử lý vấn đề, không phải bỏ qua phản hồi khó nghe.

Hỗ trợ phù hợp, giữ sự công bằng trong đội ngũ

Hỗ trợ phù hợp có thể là hướng dẫn thêm, điều chỉnh thứ tự ưu tiên hoặc chia lại một phần việc khi có lý do rõ ràng. Quyết định cần dựa trên nhu cầu thực tế và nguồn lực của nhóm, không chỉ trên mức độ thân thiết với người được giúp.

Nếu điều chỉnh khiến đồng nghiệp khác nhận thêm việc, người quản lý cần trao đổi về phạm vi và thời gian áp dụng. Công bằng không nhất thiết là mọi người nhận hỗ trợ giống hệt nhau, nhưng các quyết định phải có căn cứ nhất quán. Đồng cảm với một người cần đi cùng trách nhiệm đối với cả đội.

Khi giải thích việc phân công, chỉ chia sẻ thông tin cần thiết cho công việc. Khó khăn cá nhân của nhân viên không nên trở thành câu chuyện của cả nhóm chỉ để chứng minh quyết định hỗ trợ là hợp lý.

Những sai lầm khi thể hiện sự đồng cảm

Bạn có thể rất muốn giúp nhưng lại khiến người kia thấy bị thúc ép khi khuyên quá sớm hoặc quyết định thay họ. Dấu hiệu cần xem lại là cuộc trò chuyện dần chỉ còn kinh nghiệm, nhận định và giải pháp của bạn. Khi nhận ra điều đó, hãy quay lại câu hỏi người đối diện đang cần gì.

Ba sai lầm: áp kinh nghiệm, khuyên sớm và vượt giới hạn.
Khi lời khuyên đi trước sự thấu hiểu hoặc sự giúp đỡ vượt khả năng, thiện ý có thể trở thành áp lực.

Áp trải nghiệm của mình lên câu chuyện của người khác

Trải nghiệm tương tự giúp bạn có điểm bắt đầu để hiểu, nhưng không cho phép kết luận rằng người kia sẽ cảm thấy và lựa chọn giống mình. Hoàn cảnh tài chính, quan hệ, sức khỏe và mức độ hỗ trợ của mỗi người đều có thể khác nhau.

Trước khi kể kinh nghiệm, hãy nghe đủ câu chuyện và hỏi họ có muốn tham khảo không. Nếu chia sẻ, cần nói rõ đó là trải nghiệm của bạn và để họ cân nhắc phần phù hợp. Cách này giữ được giá trị của kinh nghiệm mà không biến nó thành đáp án bắt buộc.

Vội khuyên bảo hoặc xem nhẹ cảm xúc của người đối diện

Những lời khuyên như bỏ qua, nghĩ tích cực hoặc cố gắng hơn có thể khiến người đang chia sẻ phải dừng câu chuyện để giải thích vì sao họ vẫn buồn. Trước khi khuyên, cần hiểu điều gì đã xảy ra, phần nào khiến họ khó chịu và họ muốn bạn giúp bằng cách nào. Một phương án phù hợp với bạn có thể không thực hiện được trong hoàn cảnh của họ.

Nếu bạn không đồng ý với cách xử lý của người kia, vẫn có thể ghi nhận cảm xúc rồi trao đổi riêng về lựa chọn ấy. Hiểu nỗi thất vọng không đồng nghĩa phải ủng hộ một hành động gây tổn thương cho người khác.

Gánh thay trách nhiệm và bỏ qua giới hạn của bản thân

Nhận làm thay mọi việc có thể khiến người được giúp mất cơ hội tự lựa chọn, đồng thời tạo ra những cam kết bạn không giữ được. Khi việc hỗ trợ bắt đầu ảnh hưởng đến trách nhiệm riêng, cần xem lại phạm vi thay vì tiếp tục hứa thêm.

Hỗ trợ quá mức dẫn đến nhận thay trách nhiệm và quá tải.
Nêu rõ phạm vi và thời gian hỗ trợ giúp giữ lời hứa, đồng thời để người khác tự chủ với phần việc của mình.

Bạn có thể cùng người kia xác định bước tiếp theo, hỗ trợ một phần hoặc kết nối họ với người phù hợp. Nếu vấn đề vượt chuyên môn, hãy nói rõ giới hạn của mình. Đồng cảm không đòi hỏi bạn phải giải quyết mọi khó khăn mà người khác đang gặp.

Kết luận

Để thể hiện sự đồng cảm, bạn không cần đoán đúng mọi cảm xúc hay giải quyết thay mọi khó khăn. Hãy bắt đầu từ một cuộc trò chuyện mà bạn nghe đủ, hỏi lại điều chưa rõ và xác nhận nhu cầu trước khi đưa lời khuyên. Khi giúp đỡ, nói rõ điều mình có thể làm và giữ quyền quyết định ở người được giúp sẽ giúp sự quan tâm đi cùng sự tôn trọng.

Bài viết liên quan