Thực trạng chuyển đổi số trong giáo dục tại Việt Nam hiện nay

Chuyển đổi số trong giáo dục có thể bắt đầu từ một khó khăn rất quen thuộc như giáo viên phải nhập điểm nhiều lần hoặc học sinh không tìm được bài cần ôn. Giá trị của việc chuyển đổi thể hiện ở cách những vấn đề ấy được giải quyết trong quá trình dạy học và quản lý.

Bài viết của Sansan Academy giúp bạn hiểu những thay đổi cần có khi đưa công nghệ và dữ liệu vào giáo dục. Từ đó, nhà trường và người dạy có thể xác định việc nên làm trước, cách kiểm tra kết quả và những rủi ro cần xử lý.

Chuyển đổi số trong giáo dục là gì?

Chuyển đổi số trong giáo dục là quá trình thay đổi cách tổ chức dạy học, đánh giá và quản lý dựa trên công nghệ số cùng dữ liệu. Quá trình này kết hợp đổi mới phương pháp, quy trình và năng lực của người thực hiện để nâng cao chất lượng giáo dục và khả năng tiếp cận học tập.

Phạm vi chuyển đổi bao gồm công việc của giáo viên, trải nghiệm người học và hoạt động điều hành của cơ sở giáo dục. Các giải pháp công nghệ giáo dục (EdTech) cung cấp công cụ để tổ chức những hoạt động này. Dữ liệu từ bài làm giúp lựa chọn nội dung cần ôn, còn hồ sơ được quản lý thống nhất hỗ trợ giải quyết thủ tục khi trách nhiệm cập nhật và xác nhận đã được phân công rõ.

Nhà trường có thể bắt đầu với việc giao bài và phản hồi trên cùng hệ thống rồi dùng kết quả để bố trí hỗ trợ học sinh. Mức độ chuyển đổi được đánh giá qua những cải thiện trong dạy học và quản lý sau khi áp dụng, phù hợp với điều kiện của từng cơ sở.

Vai trò của chuyển đổi số đối với người học và giáo viên

Khi được tổ chức phù hợp, chuyển đổi số giúp người học tiếp cận nội dung thuận tiện hơn và giúp giáo viên nhận diện nhu cầu của lớp. Hiệu quả phụ thuộc vào cách sử dụng dữ liệu để hỗ trợ việc học trong từng hoàn cảnh cụ thể.

Mở rộng cơ hội học tập ngoài lớp học

Người vắng một buổi học vẫn có thể tìm tài liệu giáo viên đã lựa chọn để xem lại và gửi câu hỏi về phần chưa hiểu. Việc tiếp tục học ngoài lớp thuận tiện hơn khi tài liệu dùng được trên thiết bị sẵn có và có hướng dẫn cho từng nhiệm vụ.

Trong báo cáo năm học 2025–2026, Khan Academy Vietnam cho biết chương trình đã đồng hành cùng 3,5 triệu người học, 11.000 trường học và 150.000 giáo viên. Các mô hình Trường học mở và Lớp học mở sử dụng nền tảng trực tuyến để hỗ trợ học tập.

Hỗ trợ học theo năng lực và tiến độ cá nhân

Kết quả luyện tập giúp giáo viên nhận ra người học cần củng cố kiến thức nền hay đã sẵn sàng với nhiệm vụ phức tạp hơn. Người học được xem lại phần chưa hiểu và thực hành thêm theo nhu cầu. Những yêu cầu chung của chương trình vẫn cần được bảo đảm dù cách hỗ trợ từng người khác nhau.

Theo thông tin FPT IS công bố tháng 8/2025, VioEdu phân tích lịch sử và thời gian luyện tập để gợi ý nội dung học phù hợp với từng học sinh. Khi một kỹ năng còn yếu, hệ thống xem xét những kỹ năng liên quan để đề xuất lộ trình.

Một học sinh làm chậm có thể đang gặp khó khăn về thao tác hoặc điều kiện học ở nhà. Nếu kết quả trên hệ thống khác với quan sát trong lớp, giáo viên nên trao đổi thêm với học sinh trước khi điều chỉnh nhiệm vụ hoặc kết luận về năng lực.

Giúp giáo viên điều chỉnh cách dạy từ kết quả học tập

Bài làm được tổng hợp theo câu hỏi và nhóm kiến thức giúp giáo viên nhận ra lỗi nhiều học sinh cùng mắc để chọn phần cần giải thích lại. Việc đọc cách làm và tìm nguyên nhân sai còn tạo cơ sở chia nhóm luyện tập sát với nhu cầu của lớp.

Tài liệu hướng dẫn của Azota mô tả chức năng thống kê tỷ lệ đúng, sai và danh sách học sinh theo từng câu hỏi. Giáo viên có thể nhận diện nhóm cùng sai một nội dung để ôn lại hoặc giao bài bổ sung. Tài liệu cũng phân biệt học sinh trả lời sai với học sinh chưa trả lời vì hai tình trạng này cần cách hỗ trợ khác nhau.

Những thay đổi trong hoạt động dạy học và quản lý

Chuyển đổi số làm thay đổi cách chuẩn bị tài liệu, tổ chức hoạt động và sử dụng thông tin sau mỗi buổi học. Nhà trường cần kết nối những công việc này để dữ liệu được dùng đúng lúc và giảm việc xử lý lặp lại.

Xây dựng kho học liệu số dễ tìm và cập nhật

Giáo viên và học sinh cần tìm được tài liệu theo môn, chủ đề hoặc yêu cầu cần đạt mà không phải mở lần lượt nhiều thư mục. Mỗi tài liệu nên có tên rõ cùng thông tin về đối tượng sử dụng và phiên bản để tránh nhầm với tệp trùng lặp hoặc đã lỗi thời.

Kho tri thức số của nhà trường có thể lưu cả bài giảng và kinh nghiệm chuyên môn đã được kiểm tra. Khi phân công người duyệt trước khi chia sẻ, tổ chuyên môn cũng cần xác định ai phụ trách cập nhật để tài nguyên tiếp tục được tái sử dụng.

Với chuyển đổi số trong giáo dục mầm non, học liệu còn phục vụ giáo viên chuẩn bị hoạt động và trao đổi với phụ huynh. Nội dung cần phù hợp với sự phát triển của trẻ và hỗ trợ trải nghiệm trực tiếp. Việc triển khai không nên được đo bằng thời lượng trẻ sử dụng màn hình.

Tổ chức lớp học trực tuyến và học tập kết hợp

Lớp học trực tuyến cần có lịch, nhiệm vụ và cách tương tác rõ để người học biết phải chuẩn bị gì. Giáo viên nên giao trước phần có thể tự thực hiện và dành thời gian gặp nhau cho giải thích, thảo luận hoặc xử lý vướng mắc.

Học tập kết hợp (Blended Learning) kết nối hoạt động trực tuyến với buổi học trực tiếp theo cùng mục tiêu. Người học có thể đọc tài liệu trước rồi thực hành và nhận phản hồi khi đến lớp. Nhiệm vụ trên hệ thống cần được sử dụng trong buổi học tiếp theo để quá trình học không bị đứt đoạn.

Giao bài, kiểm tra và phản hồi trên nền tảng số

Hệ thống quản lý học tập (Learning Management System, viết tắt là LMS) giúp tập trung đề bài, hạn nộp và phản hồi vào một nơi. Người học cần thấy rõ sản phẩm phải nộp cùng tiêu chí đánh giá và biết liên hệ ai khi gặp lỗi kỹ thuật.

Kiểm tra trực tuyến phải phù hợp với năng lực cần đánh giá. Câu hỏi lựa chọn đáp án thuận tiện cho tổng hợp tự động, còn nhiệm vụ thực hành cần thêm bằng chứng về quá trình thực hiện. Giáo viên phải kiểm tra đáp án và cấu hình chấm trước khi sử dụng kết quả.

Phản hồi có ích chỉ ra phần đã đạt và hành động cần làm tiếp để người học sửa bài hoặc vận dụng lại kiến thức. Một điểm số đơn lẻ chưa đủ cho việc này nếu người nhận không biết mình sai ở đâu và nên ôn lại phần nào.

Theo dõi tiến độ để hỗ trợ người học

Theo dõi tiến độ giúp phát hiện sớm người chưa tham gia hoặc liên tục gặp khó khăn. Nhà trường cần thống nhất dấu hiệu dẫn đến việc liên hệ hỗ trợ và giao người xử lý để cảnh báo trên hệ thống được chuyển thành hành động.

Khi học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ, giáo viên nên kiểm tra nguyên nhân trước khi nhắc nhở. Khó khăn có thể bắt đầu từ việc chưa hiểu đề. Thiếu thiết bị cũng là một nguyên nhân cần xem xét. Sau hỗ trợ, giáo viên cần xem em đã tiếp tục thực hiện được nhiệm vụ hay cần phương án khác.

Khóa học AI

Hiểu cách chọn bài toán, thiết kế quy trình và dùng AI có kiểm soát trong công việc hằng ngày.

Xem khóa học

Quản lý hồ sơ và kết nối dữ liệu giáo dục

Dữ liệu về người học cần được quản lý nhất quán giữa hồ sơ tuyển sinh, lớp học và kết quả học tập. Khi thông tin thay đổi, đơn vị phụ trách phải biết nơi cập nhật và cách đồng bộ để tránh nhập lại hoặc nhầm người học có thông tin gần giống nhau.

Kết nối dữ liệu cần đi cùng quy trình sửa lỗi và lưu lịch sử cập nhật, trong đó xác định rõ người kiểm tra cùng người có quyền xác nhận điều chỉnh. Quyền xem cũng phải giới hạn theo nhiệm vụ để thông tin được chia sẻ đúng phạm vi cần thiết.

Chuyển đổi số trong giáo dục Việt Nam hiện nay

Chuyển đổi số trong giáo dục Việt Nam được triển khai trên cả phương diện dạy học và quản lý hồ sơ, dữ liệu. Những cập nhật chính sách đến tháng 10/2026 tiếp tục làm rõ cách tổ chức và sử dụng thông tin số trong ngành giáo dục.

Định hướng đổi mới dạy học và quản lý giáo dục

Quyết định 131/QĐ-TTg ngày 25/1/2022 phê duyệt đề án tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục giai đoạn 2022–2025, định hướng đến năm 2030. Đề án xác lập hướng phát triển đồng thời cho hoạt động dạy học và quản lý giáo dục. Khi xây dựng kế hoạch ở giai đoạn tiếp theo, cơ sở giáo dục cần đối chiếu thêm những nhiệm vụ và hướng dẫn áp dụng cho năm học của mình.

Ở cấp nhà trường, mục tiêu có thể là giáo viên khai thác được học liệu dùng chung hoặc kết quả học tập được cập nhật và sử dụng đúng quy trình. Mức độ hoàn thành cần được xem cùng chất lượng dạy học và công sức vận hành để xác định thay đổi nào thực sự có ích.

Năng lực số cần được phát triển song song với đầu tư nền tảng. Giáo viên phải biết lựa chọn công cụ và đánh giá thông tin, còn cán bộ quản lý cần hiểu dữ liệu đang phản ánh điều gì để quyết định cách tổ chức công việc.

Việc triển khai học bạ số, văn bằng số và dữ liệu dùng chung

Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 8/10/2026 quy định việc quản lý và sử dụng học bạ số trong giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Học bạ số có giá trị pháp lý khi đáp ứng các yêu cầu về tạo lập, cập nhật, xác thực, ký số và phát hành. Nhà trường vì vậy cần tổ chức cả quy trình xác nhận và quản lý dữ liệu, không chỉ chuyển nội dung giấy thành tệp điện tử.

Với văn bằng và chứng chỉ, Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/4/2026 đã bổ sung quy định về hình thức số và cơ sở dữ liệu dùng chung. Tháng 3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng tổ chức giới thiệu phần mềm phục vụ số hóa dữ liệu văn bằng, chứng chỉ. Đây là những bước triển khai cụ thể, nhưng không đồng nghĩa mọi đơn vị đã hoàn thành việc chuyển đổi toàn bộ hồ sơ.

Để dữ liệu dùng được, thông tin phải chính xác và có cơ chế cập nhật khi phát sinh thay đổi. Cơ sở giáo dục cần làm rõ trách nhiệm xác nhận, chỉnh sửa và xử lý trường hợp dữ liệu không khớp. Người học cũng cần được hướng dẫn cách kiểm tra và yêu cầu điều chỉnh thông tin của mình.

Các bước triển khai chuyển đổi số trong cơ sở giáo dục

Cơ sở giáo dục nên triển khai theo một vấn đề có phạm vi rõ rồi mở rộng khi đã kiểm tra được cách vận hành. Trình tự cần kết nối mục tiêu chuyên môn với hạ tầng, con người và khả năng duy trì sau khi hệ thống đi vào sử dụng.

Xác định vấn đề cần giải quyết và mục tiêu học tập

Bước đầu tiên là mô tả khó khăn đang xảy ra và nhóm người chịu ảnh hưởng, chẳng hạn học sinh nhận phản hồi chậm hoặc giáo viên mất nhiều công sức tổng hợp bài làm. Quan sát công việc và trao đổi với người thực hiện sẽ giúp nhà trường xác định nguyên nhân trước khi chọn giải pháp.

Giả sử tổ Toán muốn hỗ trợ học sinh còn vướng ở phần phân số. Tổ cần chọn bài kiểm tra đầu vào và nội dung luyện tập tương ứng. Giáo viên theo dõi bài làm rồi kiểm tra lại sau hỗ trợ. Người phụ trách chuyên môn sử dụng kết quả để quyết định giữ hay sửa cách tổ chức.

Rà soát hạ tầng, dữ liệu và nhu cầu của người dùng

Việc rà soát nên đi từ điều kiện sử dụng thực tế của giáo viên và người học. Thiết bị có sẵn, chất lượng mạng và thời điểm được sử dụng ảnh hưởng đến loại nhiệm vụ có thể triển khai. Cần tính cả những trường hợp học ở nhà với điều kiện khác với tại trường.

Dữ liệu đang có cũng cần được kiểm tra trước khi chuyển sang hệ thống mới. Danh sách học sinh trùng lặp hoặc tài khoản không còn sử dụng có thể khiến việc giao bài và tổng hợp kết quả bị sai. Nhà trường nên xác định dữ liệu nào cần giữ, nơi lưu bản chính và người phụ trách làm sạch.

Kết quả rà soát giúp lựa chọn phạm vi phù hợp với nguồn lực. Nếu đường truyền còn hạn chế, có thể ưu tiên học liệu dung lượng nhẹ và nhiệm vụ thực hiện không đồng thời. Những hoạt động cần phòng máy phải có lịch sử dụng và người hỗ trợ rõ ràng.

Chuẩn bị học liệu và hỗ trợ giáo viên sử dụng công nghệ

Học liệu nên được xây dựng theo mục tiêu của một bài hoặc chủ đề cụ thể, đi kèm hướng dẫn thực hiện và cách phản hồi. Tổ chuyên môn kiểm tra độ chính xác và sự phù hợp trước khi dùng chung để người học nhận được một nhiệm vụ có thể thực hiện rõ ràng.

Trong buổi tập huấn, giáo viên nên được giao một công việc thật như tạo nhiệm vụ rồi đọc kết quả của lớp. Người hướng dẫn quan sát để hỗ trợ ngay khi vướng. Sau buổi học, cần duy trì nơi hỏi đáp. Những lỗi lặp lại được ghi thành hướng dẫn ngắn để giáo viên tự tra cứu.

Chọn nền tảng phù hợp, bảo đảm an toàn dữ liệu

Nền tảng cần đáp ứng những nhiệm vụ đã xác định và phù hợp với hệ thống nhà trường đang sử dụng. Nên để giáo viên và học sinh thử quá trình từ nhận tài liệu đến nộp bài, đọc nhận xét. Khả năng xuất dữ liệu và chuyển giao học liệu phải được kiểm tra trước khi lựa chọn lâu dài.

Về dữ liệu, nhà trường cần xác định thông tin nào được thu thập và ai được quyền truy cập. Điều kiện lưu trữ, sao lưu và xử lý sự cố phải được làm rõ với nhà cung cấp. Nếu giải pháp tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), cần kiểm tra thêm việc thông tin người học có được chuyển hoặc sử dụng cho mục đích khác hay không.

Kế hoạch còn phải tính đến công sức quản trị sau triển khai. Tài khoản cần được cấp và thu hồi đúng lúc, học liệu phải được cập nhật và các yêu cầu hỗ trợ cần có người tiếp nhận. Chi phí duy trì bao gồm cả những công việc này chứ không chỉ phí phần mềm.

Thử nghiệm ở phạm vi nhỏ trước khi mở rộng

Một đợt thử nghiệm nên giới hạn ở nhóm lớp hoặc chủ đề đủ để quan sát toàn bộ quá trình, với thời gian và người phụ trách rõ ràng. Nhóm thử cần có người dùng ở nhiều mức thành thạo để phát hiện khó khăn dễ bị bỏ sót và xác định trường hợp phải dừng xử lý.

Trong quá trình thử, hãy ghi nhận cả lỗi kỹ thuật lẫn phần việc làm giáo viên hoặc học sinh mất thêm thời gian. Phản hồi nên gắn với tình huống cụ thể như khó tìm nhận xét hay không nộp được tệp. Nhà trường cần xử lý các trở ngại chính rồi kiểm tra lại trước khi tăng quy mô.

Đánh giá kết quả để điều chỉnh cách triển khai

Đánh giá cần dựa trên mục tiêu đã xác định từ đầu để biết nên thu thập bằng chứng nào. Chất lượng bài làm và khả năng vận dụng sau phản hồi phục vụ đánh giá học tập, còn độ chính xác của hồ sơ cùng thao tác lặp lại được cắt giảm giúp kiểm tra hiệu quả quản lý.

Dữ liệu nên được đọc cùng phản hồi từ người sử dụng. Tỷ lệ nộp bài thấp có thể đến từ lỗi truy cập hoặc yêu cầu chưa rõ, còn tỷ lệ hoàn thành cao chưa bảo đảm người học hiểu nội dung. Những yếu tố này giúp xác định cần sửa công cụ, học liệu hay cách tổ chức.

Sau đánh giá, nhà trường cần quyết định phần nào được tiếp tục và ai phụ trách cải tiến. Những cách làm có hiệu quả nên được ghi thành hướng dẫn để người mới tiếp nhận được công việc. Chỉ mở rộng khi nguồn lực và cơ chế hỗ trợ đủ đáp ứng số người sử dụng tăng thêm.

Những khó khăn khi triển khai chuyển đổi số

Khó khăn thường xuất hiện khi yêu cầu sử dụng công nghệ vượt quá điều kiện và năng lực của người thực hiện. Nhà trường cần nhận diện những giới hạn này trong kế hoạch để việc chuyển đổi không tạo thêm gánh nặng cho giáo viên và người học.

Chênh lệch về thiết bị, kết nối mạng và kinh phí

Một lớp học có thể gồm những học sinh được dùng máy tính riêng và những em chỉ mượn được điện thoại vào buổi tối. Nếu giao cùng một nhiệm vụ đòi hỏi kết nối liên tục, cơ hội tham gia sẽ không giống nhau. Cách tổ chức cần tính đến những khác biệt này ngay từ đầu.

Kinh phí cũng cần được phân bổ cho bảo trì và hỗ trợ sử dụng. Thiết bị hỏng hoặc phần mềm hết thời hạn có thể làm gián đoạn hoạt động đã đưa vào kế hoạch học tập. Đơn vị triển khai nên có phương án thay thế cho những nhiệm vụ bắt buộc khi hệ thống gặp sự cố.

Năng lực số của giáo viên và cán bộ quản lý chưa đồng đều

Giáo viên sử dụng thành thạo một ứng dụng vẫn có thể gặp khó khăn khi thiết kế hoạt động học trên môi trường số. Cán bộ quản lý cũng cần được hướng dẫn đọc báo cáo và nhận diện dữ liệu thiếu hoặc sai. Nhu cầu bồi dưỡng vì vậy phải được xác định theo công việc của từng vai trò.

Nhà trường nên bố trí thời gian thực hành và hỗ trợ ngay trong quá trình triển khai để giáo viên dần tự thực hiện được công việc. Đồng nghiệp đã sử dụng tốt có thể hướng dẫn theo từng nhiệm vụ đang vướng rồi cùng kiểm tra kết quả.

Áp lực còn tăng lên nếu quy trình cũ và mới cùng tồn tại mà không được rà soát. Khi giáo viên phải nhập cùng thông tin ở nhiều nơi, sự thay đổi dễ trở thành phần việc bổ sung. Cán bộ quản lý cần xác định thao tác nào có thể bỏ và quy trình nào vẫn phải duy trì theo yêu cầu áp dụng.

Học liệu số cần được kiểm tra chất lượng

Học liệu đẹp hoặc có nhiều hiệu ứng chưa bảo đảm nội dung chính xác và phù hợp. Một bài giảng cần giúp người học hiểu kiến thức rồi thực hiện được nhiệm vụ liên quan. Tài liệu có lỗi hoặc giải thích vượt quá trình độ có thể làm việc học khó hơn.

Quy trình kiểm tra nên có sự tham gia của tổ chuyên môn hoặc chuyên gia giáo dục phù hợp với nội dung. Cần xem cả kiến thức, đáp án và khả năng sử dụng trên thiết bị thực tế. Quyền tác giả và điều kiện khai thác cũng phải được kiểm tra trước khi chia sẻ rộng.

Với nội dung do AI tạo, người phụ trách phải đối chiếu lời giải và nguồn thông tin trước khi sử dụng. AI có thể tạo trích dẫn không tồn tại hoặc đưa ra cách giải thiếu điều kiện. Học liệu cần có cách báo lỗi và người tiếp nhận sửa để những sai sót không tiếp tục được dùng qua nhiều lớp.

Dữ liệu người học cần được bảo vệ

Dữ liệu giáo dục có thể bao gồm thông tin nhận diện, kết quả học tập và những nội dung về hoàn cảnh cá nhân. Khi bị chia sẻ không đúng mục đích, người học có thể chịu ảnh hưởng đến quyền riêng tư hoặc bị đánh giá thiếu công bằng. Việc bảo vệ cần được thực hiện trong cả thao tác hằng ngày của người sử dụng.

Nhà trường nên giới hạn dữ liệu hiển thị theo từng vai trò và rà soát quyền khi nhân sự thay đổi. Bài làm dùng để trao đổi chuyên môn cần được loại bỏ thông tin nhận diện không cần thiết. Nếu gửi nhầm dữ liệu, người dùng phải báo qua kênh đã thống nhất. Đơn vị phụ trách tiếp nhận và xử lý kịp thời để hạn chế ảnh hưởng.

Kết luận

Chuyển đổi số trong giáo dục cần được thể hiện qua cách dạy học và quản lý vận hành tốt hơn. Học liệu dễ tiếp cận, phản hồi có ích và dữ liệu chính xác là những kết quả cần được theo dõi trong quá trình triển khai.

Cơ sở giáo dục nên bắt đầu từ một vấn đề rõ và thử nghiệm trong phạm vi có thể kiểm soát. Khi giáo viên được hỗ trợ và người học có điều kiện tham gia, nhà trường sẽ có cơ sở thực tế để tiếp tục mở rộng chuyển đổi số.