Cách bạn bắt đầu buổi sáng, sử dụng tiền bạc hay dành thời gian cho người thân đều góp phần tạo nên lifestyle của mình. Có những lựa chọn được cân nhắc kỹ, nhưng cũng có thói quen hình thành từ lịch làm việc hoặc hoàn cảnh sống. Vì vậy, tìm hiểu phong cách sống cũng là dịp nhìn lại một ngày của bạn đang diễn ra như thế nào.
Bài viết này của Sansan Academy giúp bạn hiểu khái niệm lifestyle, nhận diện những hướng sống thường gặp và lựa chọn cách áp dụng phù hợp. Bạn sẽ tìm thấy các ví dụ gần gũi với việc học, công việc và sinh hoạt gia đình. Từ những gợi ý đó, hãy chọn một thay đổi cụ thể để bắt đầu.
Lifestyle là gì?
Lifestyle là lối sống hoặc phong cách sống, thể hiện qua cách một người hay một nhóm người tổ chức cuộc sống. Cách làm việc, nghỉ ngơi, tiêu dùng và sử dụng thời gian đều thuộc phạm vi này.
Một bộ trang phục có thể thể hiện sở thích, nhưng chưa đủ để nói lên tổng thể cách sống của người mặc. Muốn hiểu lifestyle của mình, hãy nhìn vào một tuần sinh hoạt thay vì một khoảnh khắc riêng lẻ. Bạn thường dành buổi tối cho việc gì, di chuyển bằng phương tiện nào và mua sắm vì nhu cầu nào? Các lựa chọn ấy chịu ảnh hưởng của giá trị cá nhân, điều kiện tài chính và môi trường sống.
Người ưu tiên gia đình có thể dành phần lớn thời gian ngoài giờ làm cho người thân. Người coi trọng việc học lại tìm cách duy trì đọc sách hoặc thực hành chuyên môn trong tuần. Cả hai đều có phong cách sống riêng, dù không đặt tên cho nó, và có thể điều chỉnh khi công việc hay trách nhiệm thay đổi.
Tầm quan trọng của Lifestyle trong đời sống mỗi người
Phong cách sống hiện diện trong những quyết định nhỏ nhưng được lặp lại thường xuyên. Vì thế, khi nhìn lại cách sống, bạn cũng đang xem xét điều gì được dành thời gian, điều gì đang bị bỏ quên và những người xung quanh chịu ảnh hưởng ra sao.
Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần
Lịch sinh hoạt có thể tạo điều kiện cho bạn chăm sóc sức khỏe hoặc khiến việc đó khó thực hiện hơn. Trong tài liệu Physical activity, WHO nêu lợi ích của vận động thường xuyên đối với thể chất và tinh thần. Đi bộ, đạp xe và vận động khi làm việc nhà đều nằm trong phạm vi hoạt động thể chất, không chỉ riêng tập thể thao.
Hãy dành chỗ cho vận động và nghỉ ngơi trong khả năng của mình. Sức khỏe còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố cá nhân và môi trường, nên không thể nhìn cách sống rồi quy trách nhiệm cho người đang mắc bệnh hay gặp khó khăn tâm lý.
Định hướng cách sử dụng thời gian và tiền bạc
Những ưu tiên bạn nói đến có thể khác với nơi thời gian và tiền bạc thực sự được dành cho. Đối chiếu lịch sinh hoạt với các khoản chi giúp bạn nhận ra sự lệch nhau đó. Bạn có thể bắt đầu từ những câu hỏi cụ thể:
- Muốn học ngoại ngữ, bạn có thể dành khoảng thời gian nào trong lịch hiện tại?
- Nếu ưu tiên trải nghiệm cùng gia đình, khoản mua sắm ít sử dụng nào có thể giảm?
- Hoạt động đang duy trì đáp ứng nhu cầu của bạn hay chỉ là một cam kết khó từ chối?
Câu trả lời giúp bạn chọn việc nên giữ và việc cần điều chỉnh. Mục đích là sử dụng nguồn lực cho những nhu cầu thực sự quan trọng, chứ không ép mọi sinh hoạt thành một kế hoạch tiết kiệm.
Tác động đến chất lượng các mối quan hệ
Cách sống của bạn có liên quan đến thời gian và sự quan tâm dành cho người khác. Việc thường xuyên trễ hẹn, mang công việc vào mọi bữa ăn hoặc sử dụng điện thoại suốt cuộc trò chuyện dễ tạo ra những tình huống khiến đôi bên khó kết nối.
Những thỏa thuận rõ ràng giúp người thân và đồng nghiệp biết khi nào có thể trao đổi với bạn. Chẳng hạn, các thành viên trong gia đình thống nhất một khoảng ăn tối cùng nhau và vẫn giữ thời gian riêng. Khi lịch thay đổi, việc báo trước giúp người liên quan chủ động sắp xếp, thay vì phải chờ hoặc đoán xem bạn có tham gia không.
Thể hiện giá trị và bản sắc cá nhân
Giá trị cá nhân được thể hiện qua những việc bạn sẵn sàng dành thời gian và giữ cam kết. Người đề cao học hỏi cần tìm chỗ cho việc học trong lịch của mình, còn sự trung thực xuất hiện trong cách làm việc và giữ lời. Sở thích, cách giao tiếp và hoạt động lựa chọn cũng góp phần tạo nên nét riêng. Bạn không cần khác biệt ở mọi mặt để có bản sắc cá nhân. Điều đáng nhìn lại là cách sống hiện tại có phù hợp với những nguyên tắc mình muốn giữ hay không.
Lifestyle khác gì với way of life, thói quen và phong cách cá nhân?
Các khái niệm này có những phần giao nhau, nên đôi khi cùng được dùng để mô tả một người. Bảng dưới đây giúp bạn nhận ra trọng tâm của từng cách gọi trong ngữ cảnh đời sống.
| Khái niệm | Trọng tâm | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|
| Lifestyle | Tổng thể cách sinh hoạt, làm việc, nghỉ ngơi và tiêu dùng của cá nhân hoặc nhóm người. | Một người sắp xếp công việc, vận động và thời gian gia đình theo những ưu tiên tương đối ổn định. |
| Way of life | Cách sống của cá nhân hoặc cộng đồng; nhiều ngữ cảnh có thể dùng gần nghĩa với lifestyle. | Cách sống gắn với nghề nông, mùa vụ và sinh hoạt làng quê. |
| Thói quen | Một hành vi cụ thể được lặp lại; chỉ là một phần trong tổng thể cách sống. | Đọc vài trang sách sau bữa sáng. |
| Phong cách cá nhân | Nét riêng trong cách thể hiện, giao tiếp, làm việc hoặc lựa chọn diện mạo, tùy ngữ cảnh. | Cách trình bày công việc ngắn gọn, điềm tĩnh và rõ ràng. |
Không có ranh giới tuyệt đối buộc lifestyle chỉ dùng cho cá nhân còn way of life chỉ dùng cho cộng đồng. Khi đọc hoặc dịch, bạn nên dựa vào cả câu và nội dung đang nói đến để chọn cách hiểu phù hợp.
Các phong cách sống và quan niệm sống tiêu biểu
Các hướng sống dưới đây nhấn mạnh những ưu tiên khác nhau trong sinh hoạt. Chúng có thể giao nhau, nên bạn không cần chọn một tên gọi duy nhất rồi áp dụng mọi thứ gắn với tên gọi đó.
Lối sống lành mạnh
Healthy lifestyle hướng đến việc chăm sóc sức khỏe qua các lựa chọn hằng ngày. Trong mục Self-care actions: lifestyle choices của tài liệu Self-care for health and well-being, WHO nêu những thực hành gồm:
- Ăn uống lành mạnh, vận động và ngủ đủ.
- Tránh thuốc lá và uống rượu.
- Duy trì kết nối với người khác.
Với người làm văn phòng, một bước bắt đầu có thể là bố trí khoảng nghỉ để đi lại. Người làm theo ca cần sắp xếp nghỉ ngơi theo lịch của mình, không nhất thiết theo một thời khóa biểu cố định trên mạng. Những việc này bổ trợ việc chăm sóc sức khỏe, không thay thế hỗ trợ y tế khi cần.
Xây nhóm năng lực nền tảng giúp bạn giao tiếp, phối hợp, suy nghĩ và tự quản lý công việc hiệu quả hơn.
Lối sống tối giản
Lối sống tối giản chú trọng giữ lại những đồ dùng, hoạt động và cam kết có ích hoặc có ý nghĩa với bản thân. Bạn có thể bắt đầu bằng việc rà soát những gì đang sử dụng, thay vì mua thêm đồ để tạo một căn phòng trông tối giản. Với sinh viên, đó có thể là dùng tiếp đồ học tập còn tốt và ngừng mua các món đã có. Người đi làm có thể xem lại những dịch vụ đăng ký ít dùng hoặc các cuộc hẹn khiến lịch sinh hoạt quá chật. Nhu cầu nghề nghiệp và gia đình khác nhau, nên không có một số lượng đồ dùng chung mà mọi người phải tuân theo.
Lối sống xanh
Lối sống xanh quan tâm đến tác động môi trường của việc mua sắm, di chuyển, sử dụng năng lượng và xử lý đồ dùng. Trong Why Sustainable lifestyles matter, UNEP đặt vấn đề hiểu cách các lựa chọn của chúng ta ảnh hưởng đến thế giới xung quanh. Cách tiếp cận này gắn việc sống tốt hơn với giảm tác động môi trường, đồng thời nhìn đến điều kiện tiếp cận các lựa chọn bền vững.
Trong sinh hoạt, bạn có thể giảm thức ăn bỏ phí, dùng hết đồ đang có và sửa những món còn sử dụng được. Khi cần mua mới, hãy cân nhắc nhu cầu, độ bền và khả năng dùng lâu dài. Thay toàn bộ đồ cũ bằng sản phẩm được quảng cáo là xanh chưa chắc phù hợp nếu những món hiện tại vẫn đáp ứng tốt nhu cầu.
Những quan niệm sống từ các nền văn hóa
Một số khái niệm văn hóa gợi mở cách nhìn về sự vừa đủ, niềm vui và quan hệ với thiên nhiên. Chúng có bối cảnh riêng, không phải những bộ quy tắc lifestyle có thể áp dụng giống nhau cho mọi người.
- Lagom — Thụy Điển: Visit Sweden mô tả sự vừa đủ và điều độ trong Lagom: the Swedish secret to balanced living. Tinh thần này có thể gợi ý bạn cân nhắc khối lượng công việc vừa sức hoặc mua sắm đúng nhu cầu, thay vì theo đuổi sự thái quá.
- Hygge — Đan Mạch: Mục A warm atmosphere trong What do we mean by hygge? nói đến khoảng thư thái, một mình hoặc bên những người mình quan tâm. Một bữa ăn thong thả cùng gia đình là gợi ý gần gũi, không đòi hỏi phải mua thêm đồ trang trí.
- Ikigai — Nhật Bản: Trong Ikigai: The Japanese Secret to a Joyful Life, JapanGov giải thích khái niệm này qua những điều mang lại giá trị và niềm vui cho cuộc sống, gồm quan hệ, công việc và sở thích. Điều có ý nghĩa với bạn không nhất thiết phải trở thành nghề nghiệp hay nguồn thu.
- Friluftsliv — Na Uy: Friluftsliv: The Norwegian love for the outdoors mô tả sự gắn bó với cuộc sống ngoài trời và thiên nhiên, từ hoạt động mạnh đến những khoảng thư thái. Bạn có thể vận dụng bằng một buổi đi dạo phù hợp với thể lực, thời tiết và điều kiện nơi mình sống. Trải nghiệm đó không cần là một chuyến thám hiểm.
- Wabi-sabi — Nhật Bản: Bài Slow Down, Breathe & Bathe của JNTO nhắc đến vẻ đẹp trong sự không hoàn hảo và biến đổi theo thời gian. Đây là một cách nhìn thẩm mỹ, không phải lý do bỏ qua chất lượng hay an toàn của đồ dùng.
Những cách vận dụng trên chỉ là gợi ý trong sinh hoạt, không đại diện cho toàn bộ văn hóa của mỗi quốc gia. Hãy chọn điều giúp bạn hiểu rõ nhu cầu của mình, thay vì cố tái hiện một hình mẫu chỉ vì tên gọi đang được chú ý.
Cách lựa chọn và xây dựng phong cách sống phù hợp
Một phong cách sống phù hợp cần được kiểm tra trong chính lịch sinh hoạt và trách nhiệm của bạn. Hãy bắt đầu từ một vấn đề cụ thể, thử điều chỉnh rồi xem thay đổi ấy có thực sự giúp ích hay không.
Xác định nhu cầu và giá trị bản thân ưu tiên
Trước khi học theo một cách sống mới, hãy chọn điều bạn muốn chăm chút hơn trong giai đoạn hiện tại. Sức khỏe, gia đình, việc học hay sự ổn định đều có thể quan trọng, nhưng không phải lúc nào cũng cần thay đổi đồng loạt.
- Điều gì đang thiếu thời gian hoặc sự quan tâm trong lịch sinh hoạt?
- Bạn muốn điều chỉnh vì nhu cầu của mình hay vì thấy người khác đang làm?
- Nếu phải giảm một hoạt động để nhường chỗ, bạn có sẵn sàng làm điều đó không?
Từ những câu trả lời, việc xác định mục tiêu sẽ rõ hơn khi gắn với hành động cụ thể và lý do lựa chọn. Bạn vẫn có thể tham khảo thói quen của người thành công, nhưng cần xem họ có lịch làm việc, ngân sách và sự hỗ trợ như thế nào trước khi làm theo.
Đối chiếu với cách sống hiện tại và điều kiện thực tế
Dành một tuần ghi lại các khoảng làm việc, di chuyển, nghỉ ngơi, dùng điện thoại và chăm sóc gia đình. Bạn không cần theo dõi từng phút. Bản ghi nhằm tìm ra phần thời gian có thể chủ động và những trách nhiệm cần giữ.
Giả sử một người làm văn phòng muốn vận động đều hơn và thử dậy sớm chạy bộ, nhưng thường phải chăm con muộn. Trong trường hợp đó, đi bộ vào giờ nghỉ trưa có thể là một lựa chọn để thử nếu công việc và thể lực cho phép. Việc chuẩn bị sẵn giày ở nơi làm việc cũng giúp giảm một bước chuẩn bị mỗi ngày.
Ví dụ này minh họa cách chọn hành động theo lịch thực tế, không phải lịch mẫu áp dụng cho mọi người. Đôi khi bạn cần trao đổi lại việc phân chia trách nhiệm với người sống cùng trước khi có thêm thời gian cho bản thân.
Chọn thay đổi cụ thể và chuẩn bị điều kiện thực hiện
Chọn một hành động có thể quan sát và một tình huống rõ ràng để bắt đầu. Chẳng hạn, bạn dự định đọc sách sau bữa tối vào những ngày đã chọn, hoặc chuẩn bị phần ăn mang theo từ tối hôm trước. Cách diễn đạt này dễ kiểm tra hơn một mục tiêu chung như thay đổi toàn bộ phong cách sống.
Keller và cộng sự tìm hiểu hai cách gắn hành vi với tình huống trong nghiên cứu Habit formation following routine-based versus time-based cue planning: A randomized controlled trial năm 2021. Nhóm tuyển 192 người trưởng thành và theo dõi một hành vi dinh dưỡng qua bảng hỏi hằng ngày trong 84 ngày.
Kết quả ở cấp nhóm ghi nhận tính tự động tăng ở cả nhóm gắn hành vi với sinh hoạt có sẵn và nhóm gắn với mốc giờ. Nghiên cứu không tìm thấy khác biệt giữa hai cách, đồng thời ghi nhận việc lặp lại hành động theo kế hoạch là yếu tố dự báo quan trọng. Khoảng theo dõi này không phải thời hạn chung để hình thành mọi thói quen.
Bạn có thể thử gắn hành động với một thời điểm hoặc việc đang diễn ra đều đặn trong ngày. Chuẩn bị sẵn dụng cụ, giảm yếu tố gây xao nhãng và thống nhất với người liên quan giúp kế hoạch có điều kiện thực hiện. Khi muốn tìm hiểu thêm về duy trì hành động, kỷ luật bản thân cần được nhìn cùng những điều kiện ấy, không chỉ ở ý chí.
Theo dõi và điều chỉnh để duy trì lâu dài
Sau một thời gian thử, vài ghi chép ngắn giúp bạn biết có nên giữ kế hoạch hay thay đổi cách làm. Hãy nhìn vào việc thực hiện thực tế:
- Hành động mới đã diễn ra vào những lần nào?
- Trở ngại thường xuất hiện ở thời điểm hay bước chuẩn bị nào?
- Thay đổi có đáp ứng nhu cầu khiến bạn bắt đầu không?
Bỏ lỡ một buổi không có nghĩa toàn bộ nỗ lực đã thất bại. Nếu lịch quá chật hoặc hành động vượt khả năng, bạn có thể giảm mức thực hiện và xử lý phần gây vướng. Điều cần duy trì là cách sống giúp ích cho mình, không phải một chuỗi ngày hoàn hảo để khoe kết quả.
Những lỗi thường gặp khi hiểu và sử dụng từ lifestyle
Từ lifestyle xuất hiện trong nhiều ngữ cảnh nên dễ được hiểu theo nghĩa quá hẹp hoặc quá rộng. Những nhầm lẫn dưới đây liên quan đến cả cách nhìn về phong cách sống.
Hiểu lifestyle chỉ là thời trang và hình ảnh trên mạng xã hội
Trang phục hay một góc phòng đẹp chỉ cho thấy phần hình ảnh được lựa chọn để chia sẻ. Chúng không nói đầy đủ người đó làm việc, nghỉ ngơi, giữ cam kết và xử lý trách nhiệm thường ngày ra sao. Bạn vẫn có thể lấy ý tưởng sắp xếp đồ dùng từ một bức ảnh, nhưng không nên từ đó kết luận chủ nhân có cuộc sống cân bằng hay hạnh phúc. Khi tìm cách sống để tham khảo, hãy chú ý đến những hành vi có thể áp dụng trong hoàn cảnh của mình.
Đồng nhất phong cách sống đẹp với sự giàu có
Nếu hiểu cách sống đẹp là sống có trách nhiệm và tôn trọng người khác, mức chi tiêu không thể thay thế việc nhìn vào hành vi. Giữ lời và cư xử tử tế không đòi hỏi một hình ảnh xa hoa. Tuy vậy, điều kiện tài chính vẫn ảnh hưởng đến những lựa chọn mà mỗi người có thể thực hiện.
Một hình mẫu đắt tiền có thể không giải quyết nhu cầu hiện tại của bạn. Trước khi làm theo, hãy xem khoản chi ấy phục vụ việc gì và có nằm trong khả năng duy trì hay không.
Cho rằng một phong cách sống phù hợp với tất cả mọi người
Một lịch mẫu có thể dành nhiều thời gian cho việc tập luyện nhưng không tính đến ca làm hoặc những trách nhiệm bạn đang giữ. Ngay cả kế hoạch từng phù hợp với chính mình cũng cần xem lại khi hoàn cảnh thay đổi.
Bạn có thể học nguyên tắc ưu tiên vận động hoặc giảm mua sắm mà không dùng cùng lịch tập hay số lượng đồ dùng với người khác. Sự phù hợp được nhìn qua nhu cầu và khả năng duy trì trong cuộc sống thực tế. Nếu một cách làm liên tục xung đột với trách nhiệm cần giữ, hãy điều chỉnh cách thực hiện thay vì cố ép mình vào hình mẫu.
Mọi người cũng hỏi về lifestyle
Một người có thể kết hợp nhiều phong cách sống không?
Có, các phong cách sống có thể bổ trợ nhau chứ không phải những nhóm loại trừ nhau. Giảm mua sắm vừa phù hợp với tối giản, vừa có thể hạn chế phát sinh đồ dùng không cần thiết theo hướng sống xanh. Tuy nhiên, việc kết hợp cần nằm trong lịch sinh hoạt và ngân sách của bạn. Nếu quá nhiều yêu cầu khiến cuộc sống thêm áp lực, hãy giữ ưu tiên quan trọng hơn trong giai đoạn hiện tại.
Làm sao biết phong cách sống hiện tại có phù hợp với mình?
Hãy đối chiếu cách sống với những nhu cầu bạn coi trọng và trách nhiệm thực tế. Việc nghỉ ngơi, làm việc, chăm sóc gia đình và dành thời gian cho sở thích có được sắp xếp trong khả năng của mình không?
Nếu thường xuyên phải cắt thời gian nghỉ hoặc chi vượt khả năng để duy trì một hình mẫu, đó là phần cần xem lại. Xác định lựa chọn đang gây áp lực rồi thử điều chỉnh trước khi đổi toàn bộ cách sống.
Phong cách sống có thay đổi theo từng giai đoạn cuộc đời không?
Phong cách sống thường thay đổi khi công việc, nhu cầu và trách nhiệm thay đổi. Lúc còn đi học, bạn có thể ưu tiên khám phá và gặp bạn bè, còn khi có con, thời gian gia đình cần được sắp xếp khác. Giá trị quan trọng vẫn có thể giữ nguyên dù cách thực hiện thay đổi. Người yêu thích học hỏi có thể chuyển từ buổi học dài sang khoảng học ngắn trong tuần khi quỹ thời gian không còn như trước.
Kết luận
Hiểu lifestyle là gì giúp bạn nhìn lại những lựa chọn đang tạo nên cuộc sống hằng ngày. Điều cần giữ hay thay đổi nên xuất phát từ nhu cầu, nguồn lực và trách nhiệm của chính bạn, không chỉ từ hình mẫu được chia sẻ trên mạng. Hãy bắt đầu bằng một việc cụ thể rồi quan sát cách nó diễn ra trong lịch thực tế. Những kỹ năng sống như tự nhận thức, lập kế hoạch và giao tiếp giúp bạn thực hiện lựa chọn ấy và điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi.
Bài viết liên quan
- AR (Augmented Reality) là gì? Ứng dụng của công nghệ AR
- Data Warehouse là gì? Những đặc điểm kỹ thuật của DW
- Kinh tế xanh là gì? Các nguyên tắc trong phát triển kinh tế xanh
- Supplier là gì? Mối quan hệ của Supplier trong Logistics
- Trái phiếu xanh là gì? Các loại trái phiếu xanh trên thế giới
- Tín dụng xanh là gì? Các lĩnh vực có thể tiếp cận tín dụng xanh
