Phát triển là gì? Nguyên lý, tính chất và cách vận dụng

Bạn có thể học nhiều hơn, làm việc lâu hơn hoặc dùng thêm công cụ mà kết quả vẫn chưa tiến bộ như mong muốn. Để biết mình có đang phát triển hay không, cần nhìn vào những năng lực và cách làm đã thay đổi, rồi xem chúng giúp giải quyết vấn đề đến đâu.

Vậy phát triển là gì, có những tính chất nào và nên vận dụng ra sao? Trong bài viết này, Sansan Academy cùng bạn tìm hiểu khái niệm, cơ sở triết học và những ví dụ gần với học tập, công việc, để việc đánh giá tiến bộ có căn cứ rõ ràng hơn.

Phát triển là gì?

Trong phép biện chứng duy vật, phát triển là quá trình vận động theo khuynh hướng đi lên, từ trình độ thấp đến cao hơn, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Khái niệm này nhấn mạnh sự thay đổi về chất, không chỉ tăng hay giảm số lượng. Khi nói về phát triển trong đời sống, cần làm rõ năng lực, chất lượng hoặc điều kiện nào đang được cải thiện.

Chẳng hạn, một người học không còn chỉ làm theo mẫu mà bắt đầu giải thích được lý do chọn phương pháp và áp dụng vào tình huống chưa gặp. Thay đổi cần được nhìn qua những việc người đó xử lý được và phần vẫn cần hỗ trợ. Một lần làm tốt đáng ghi nhận, nhưng chưa đủ để đánh giá năng lực qua nhiều nhiệm vụ.

Cách hiểu trong triết học được trình bày ở phần nguyên lý dưới đây. Những cách dùng như phát triển con người hay phát triển bền vững còn có đối tượng và mục tiêu riêng, nên cần đọc theo đúng ngữ cảnh.

Ý nghĩa và vai trò của sự phát triển

Ý nghĩa của sự phát triển thể hiện ở những khả năng mới mà quá trình ấy tạo ra. Khi một người hoặc một tổ chức phát triển, họ có thêm điều kiện để giải quyết vấn đề, đáp ứng yêu cầu mới và thực hiện những nhiệm vụ trước đây còn gặp khó khăn.

Đối với nhận thức và học tập

Trong học tập, phát triển giúp người học từng bước hình thành khả năng hiểu, giải thích và vận dụng kiến thức. Bạn có thể nhận ra điều này khi người học biết trình bày lý do chọn cách giải, phát hiện lỗi trong lập luận hoặc sử dụng kiến thức để xử lý một tình huống chưa gặp.

Theo dõi sự phát triển cũng giúp bạn chọn đúng phần cần luyện tiếp. Nếu thường chọn sai dữ liệu, hãy tập trung vào bước đọc và kiểm tra dữ liệu. Nếu tính đúng nhưng giải thích chưa rõ, bạn có thể luyện cách trình bày và tư duy phản biện để kiểm tra căn cứ của kết luận.

Đối với công việc và tổ chức

Một nhân viên có thể bắt đầu từ làm theo hướng dẫn, rồi dần biết tự kiểm tra kết quả và xử lý việc có yêu cầu cao hơn. Sự thay đổi ấy cần được nhận diện qua nhiệm vụ thực tế, thay vì chỉ qua thời gian làm việc. Ở cấp tổ chức, khả năng phối hợp và đáp ứng khách hàng cũng là những mặt cần xem xét. Một nhóm thường bàn giao thiếu thông tin có thể thống nhất mẫu ghi rõ yêu cầu, người phụ trách và thời hạn để xử lý đúng điểm vướng.

Sau một thời gian sử dụng, hãy xem thông tin còn thiếu và những lần phải làm lại để đánh giá cách bàn giao mới. Kết quả thực tế giúp biết mẫu đã hỗ trợ phối hợp đến đâu.

Đối với đời sống và xã hội

Trong đời sống, phát triển có ý nghĩa khi con người có thêm cơ hội học tập, việc làm, chăm sóc sức khỏe và điều kiện sống phù hợp. Khi đánh giá sự phát triển của xã hội, cần chỉ ra những cơ hội ấy đã được mở rộng cho ai và trở ngại nào còn tồn tại.

Chẳng hạn, một địa phương mở thêm trường học và cải thiện đường đến trường. Để đánh giá tác động, cần xem trẻ có đi học thuận lợi hơn không, chất lượng dạy học ra sao và nhóm gặp khó khăn có nhận được hỗ trợ phù hợp không. Nhờ đó, nhận xét gắn với đời sống thực tế của cộng đồng.

Nguyên lý và tính chất của sự phát triển

Trong phép biện chứng duy vật, nguyên lý về sự phát triển được dùng để xem xét khuynh hướng vận động và sự hình thành cái mới. Tài liệu Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác–Lênin phân biệt phát triển với vận động nói chung và thay đổi thuần túy về lượng. Các nội dung dưới đây cần được hiểu trong phạm vi lý luận ấy.

Nội dung nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý này xem xét sự vật trong quá trình vận động, qua các giai đoạn hình thành và chuyển biến, thay vì coi trạng thái hiện tại là bất biến. Theo góc nhìn đó, khuynh hướng chung là đi lên nhưng con đường có thể quanh co, gián đoạn hoặc có bước thụt lùi tạm thời. Một kết quả tại một thời điểm vì vậy không đủ để mô tả cả quá trình. Khi vận dụng vào việc học hay công việc, cần tìm hiểu diễn biến và điều kiện tác động, không chỉ nhìn kết quả thuận lợi hoặc bất lợi trước mắt.

Nguồn gốc, cách thức và khuynh hướng phát triển

Phép biện chứng duy vật lý giải nguồn gốc của sự phát triển từ mâu thuẫn bên trong sự vật. Các mặt đối lập cùng tồn tại, vừa liên hệ vừa tác động theo những chiều hướng khác nhau. Sự tác động và giải quyết mâu thuẫn thúc đẩy sự vật chuyển biến. Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập giải thích nguồn gốc và động lực của quá trình này.

Cách thức phát triển được giải thích bằng quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại. Khi sự tích lũy về lượng đạt giới hạn nhất định, sự vật có thể hình thành chất mới thông qua bước nhảy. Có thể minh họa trong học tập bằng việc người học thực hành, xem lại lỗi và tích lũy kiến thức để hình thành khả năng tự giải quyết nhiệm vụ. Không có một số lần luyện tập cố định để mọi người cùng đạt một năng lực.

Khuynh hướng phát triển nhìn chung là đi lên, được lý giải qua quy luật phủ định của phủ định. Qua những lần thay thế nối tiếp, cái mới kế thừa và cải biến các yếu tố phù hợp của cái cũ. Hình ảnh đường xoáy ốc thể hiện việc một số đặc điểm được lặp lại trên cơ sở mới, ở trình độ cao hơn.

Tính khách quan

Theo phép biện chứng duy vật, nguồn gốc của sự phát triển nằm trong sự vật, không do mong muốn của người quan sát quyết định. Khi vận dụng, bạn cần tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện thực tế thay vì suy ra tiến bộ chỉ từ mục tiêu đã đặt ra.

Điều đó không có nghĩa con người không thể tác động vào quá trình. Thay đổi cách học, dành thời gian thực hành hoặc tìm người hướng dẫn là những hành động cần được chọn theo khó khăn đang gặp và điều kiện có thể thực hiện.

Tính phổ biến và đa dạng, phong phú

Tính phổ biến cho biết phát triển được xem xét trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Chẳng hạn, có thể tìm hiểu sự hình thành các cấu trúc của một cây, sự chuyển biến của hoạt động sản xuất hoặc quá trình con người hình thành khả năng suy luận. Mỗi lĩnh vực cần có cách xác định đối tượng và căn cứ đánh giá phù hợp.

Tính đa dạng, phong phú thể hiện ở con đường, tốc độ và hình thức phát triển khác nhau. Hai người cùng học một kỹ năng có thể cần những nhiệm vụ luyện tập khác nhau vì kiến thức nền, kinh nghiệm và thời gian thực hành của họ khác nhau. Ngay ở một người, từng mặt năng lực cũng có thể tiến bộ ở những thời điểm khác nhau.

Tính kế thừa

Tính kế thừa chỉ việc cái mới giữ lại và cải biến những yếu tố phù hợp của cái cũ. Một giai đoạn phát triển thường dựa trên những kiến thức, cấu trúc hoặc năng lực đã được hình thành trước đó. Nhờ sự kế thừa, các giai đoạn có mối liên hệ và quá trình không phải bắt đầu lại từ đầu.

Chẳng hạn, khi chuyển từ ghi chép thủ công sang quản lý bằng bảng tính, nhóm vẫn cần giữ quy tắc xác nhận thông tin và kiểm tra dữ liệu. Phần có thể thay đổi là cách nhập, sắp xếp và tổng hợp dữ liệu. Những yêu cầu kiểm soát chất lượng được tiếp tục sử dụng trong cách làm mới.

Khóa học Kỹ năng mềm

Xây nhóm năng lực nền tảng giúp bạn giao tiếp, phối hợp, suy nghĩ và tự quản lý công việc hiệu quả hơn.

Xem khóa học

Quan điểm phát triển và cách vận dụng

Cơ sở triết học của quan điểm phát triển là nguyên lý về sự phát triển. Từ cơ sở ấy, bạn có thể xây dựng cách nhìn và cách làm phù hợp với quá trình thay đổi của đối tượng, thay vì chỉ nhận xét kết quả tại một thời điểm.

Cơ sở lý luận, nội dung và ý nghĩa của quan điểm phát triển

Từ nguyên lý về sự phát triển, quan điểm phát triển yêu cầu xem xét sự vật qua quá trình, các giai đoạn và điều kiện cụ thể. Ý nghĩa phương pháp luận nằm ở việc định hướng cách đánh giá và hành động. Bạn không chỉ hỏi kết quả hôm nay ra sao, mà còn xem đối tượng đã chuyển biến thế nào và trở ngại nào đang xuất hiện.

Khi đào tạo nhân viên, chẳng hạn, nhiệm vụ cần phù hợp với năng lực hiện tại và phần cần hỗ trợ. Giữ lại cách làm hữu ích rồi điều chỉnh phần còn thiếu giúp việc hướng dẫn bám vào tình hình thực tế, thay vì bắt mọi người đi theo cùng một lộ trình.

Xác định hiện trạng, mục tiêu và các giai đoạn phát triển

Trước khi xác định mục tiêu, hãy xem người thực hiện đã làm được gì và thường vướng ở bước nào. Với kỹ năng báo cáo, có thể kiểm tra khả năng thu thập dữ liệu, tính toán, giải thích kết quả và trình bày đề xuất. Đầu ra mong muốn cần đi cùng yêu cầu chất lượng và điều kiện thực hiện.

Từ khoảng cách này, chia quá trình theo năng lực cần luyện, chẳng hạn kiểm tra dữ liệu trước khi phân tích biến động. Khi kết quả thực hành cho thấy khó khăn mới, lộ trình cũng cần được xem lại, không chỉ tiếp tục tăng độ khó theo lịch đã định.

Điều chỉnh cách làm và kế thừa phần còn hiệu quả

Đừng thay toàn bộ cách làm ngay khi một nhiệm vụ chưa đạt yêu cầu. Hãy xác định bước gây ra vấn đề và phần nào vẫn đáp ứng mục tiêu. Nếu một cuộc trao đổi bàn giao thiếu thông tin, có thể cần sửa cách xác nhận yêu cầu chứ không phải bỏ mọi bước phối hợp đã có. Việc thay đổi bản thân hoặc quy trình nên tập trung vào điểm cần sửa, tránh tạo thêm thay đổi không liên quan.

Sau khi điều chỉnh, thử trên một nhiệm vụ phù hợp và xem lỗi ban đầu có còn xuất hiện không. Kết quả ấy là căn cứ để tiếp tục cách mới hoặc tìm hiểu lại nguyên nhân.

Đánh giá tiến bộ qua nhiều lần thực hiện

Hãy xem nhiều lần thực hiện và ghi rõ yêu cầu cùng mức hỗ trợ, vì một nhiệm vụ dễ hơn hoặc có người hướng dẫn sát có thể cho kết quả khác. Bạn có thể theo dõi độ chính xác, cách giải thích và khả năng tự kiểm tra trước bàn giao. Khi làm tốt việc quen thuộc, cần xem thêm khả năng vận dụng ở tình huống có yêu cầu mới. Những quan sát này giúp xác định phần đã tương đối ổn định và phần còn phải luyện.

Từ kết quả đánh giá, bạn có thể tăng độ khó, giảm dần hỗ trợ hoặc tiếp tục tập phần còn yếu. Bước tiếp theo cần được chọn từ những gì đã quan sát về chất lượng và mức độ tự chủ.

Các khía cạnh phát triển

Phát triển được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, mỗi lĩnh vực có đối tượng và mục tiêu riêng. Khi dùng khái niệm này, cần xác định rõ đang nói đến năng lực của cá nhân, hoạt động kinh tế, cơ hội của con người hay một quá trình khác.

Phát triển bản thân và sự nghiệp

Phát triển bản thân hướng đến việc cải thiện năng lực, thói quen và cách tự quản lý theo mục tiêu của mỗi người. Người thường trễ hạn, chẳng hạn, có thể tập chia nhiệm vụ và xem nguyên nhân gây gián đoạn để điều chỉnh cách tổ chức công việc.

Phát triển sự nghiệp còn gắn với hướng đi nghề nghiệp và cơ hội thực hành. Một nhân viên muốn làm quản lý cần tìm hiểu các nhiệm vụ như giao việc, theo dõi tiến độ và hỗ trợ đồng nghiệp. Học và thực hành những việc này giúp chuẩn bị năng lực, nhưng không tự bảo đảm một vị trí hay thời điểm thăng tiến.

Phát triển kinh tế và xã hội

Phát triển kinh tế xã hội nói đến những chuyển biến trong hoạt động kinh tế và điều kiện sống của cộng đồng. Năng lực sản xuất, cơ cấu việc làm, hạ tầng, giáo dục và dịch vụ công là những mặt có thể được xem xét. Số cơ sở sản xuất tăng lên cần được đặt cùng câu hỏi người dân có thể tham gia và hưởng lợi ra sao.

Với một địa phương thu hút thêm lao động, chẳng hạn, cần xem cả điều kiện làm việc, đào tạo nghề, nhà ở và giao thông. Mở rộng hoạt động kinh tế không tự giải quyết mọi trở ngại trong đời sống xã hội.

Phát triển con người

Theo cách tiếp cận human development của UNDP, phát triển con người tập trung vào cuộc sống, cơ hội và quyền lựa chọn của mỗi người, không chỉ sự giàu có của nền kinh tế. Sức khỏe, kiến thức và nguồn lực cho điều kiện sống phù hợp là những nền tảng quan trọng. Năng lực còn cần đi cùng cơ hội để được sử dụng.

Một người được học nghề nhưng khó tiếp cận việc làm phù hợp vẫn gặp trở ngại khi vận dụng kỹ năng. Xem thêm thông tin tuyển dụng, phương tiện đi lại và các điều kiện hỗ trợ giúp làm rõ khó khăn, thay vì quy mọi vấn đề về sự cố gắng của cá nhân.

Phát triển khoa học và công nghệ

Phát triển khoa học và công nghệ liên quan đến việc hình thành tri thức, phương pháp và giải pháp mới. Khoa học giúp tìm hiểu, giải thích hiện tượng. Công nghệ vận dụng tri thức và kỹ thuật để thực hiện những nhiệm vụ cụ thể.

Chẳng hạn, doanh nghiệp áp dụng công cụ tự động tổng hợp dữ liệu bán hàng. Để sử dụng kết quả, nhóm cần chuẩn hóa đầu vào, kiểm tra cách xử lý và biết phát hiện thông tin thiếu hoặc không nhất quán. Hiệu quả áp dụng phụ thuộc vào độ chính xác của đầu ra và khả năng vận hành, kiểm tra của người dùng.

Phát triển bền vững

Cách hiểu được Liên Hợp Quốc giới thiệu từ báo cáo Brundtland năm 1987 nhấn mạnh việc đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm suy giảm khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ sau. Phát triển bền vững vì vậy cần nhìn cùng lúc các mặt kinh tế, xã hội và môi trường, không chỉ lợi ích trước mắt.

Ví dụ, một cơ sở sản xuất muốn mở rộng phải xem xét nhu cầu nước, năng lượng, lượng chất thải và điều kiện lao động. Khi công suất tăng, hệ thống xử lý và khả năng bảo đảm an toàn cũng cần đáp ứng yêu cầu mới. Kế hoạch phải xác định người phụ trách theo dõi và cách xử lý khi có vấn đề.

Ví dụ và cách nhận diện sự phát triển

Ví dụ về sự phát triển cần cho biết đối tượng đang trải qua quá trình nào và đặc điểm mới xuất hiện là gì. Với học tập và công việc, bạn có thể bổ sung nhiệm vụ, kết quả và mức độ chủ động để việc nhận diện rõ ràng hơn.

Sự phát triển trong tự nhiên

Sự phát triển trong tự nhiên có thể được minh họa qua vòng đời của một cây có hoa. Ở giai đoạn sinh dưỡng, cây hình thành và lớn lên với hệ rễ, thân và lá. Khi chuyển sang giai đoạn sinh sản, cây hình thành hoa và các cấu trúc phục vụ sinh sản.

Điểm cần quan sát là những cơ quan và chức năng mới xuất hiện qua từng giai đoạn. Ví dụ này chỉ nói về sự phát triển của một cá thể thực vật có hoa. Với đối tượng khác, cần tìm hiểu đặc điểm và điều kiện riêng thay vì suy ra rằng mọi loài đều phát triển theo cùng một con đường.

Sự phát triển trong học tập và tư duy

Một người học có thể bắt đầu từ giải bài theo mẫu, rồi hiểu lý do chọn phương pháp và tự kiểm tra kết quả. Khi gặp dữ kiện khác, họ biết điều chỉnh cách xử lý và giải thích lựa chọn. Những thay đổi này giúp nhận diện năng lực vận dụng đang được hình thành, không chỉ số bài đã làm. Để xem tiến bộ đến đâu, cần nhìn cả nhiệm vụ quen thuộc lẫn tình huống mới. Những lỗi còn lặp lại cho biết phần cần luyện tiếp, ngay cả khi người học đã làm tốt một dạng bài.

Câu chuyện một nhân viên cải thiện cách làm báo cáo

Trong tình huống giả định này, Minh được giao báo cáo bán hàng hằng tuần nhưng mới chỉ tổng hợp số liệu theo mẫu. Khi quản lý hỏi nguyên nhân doanh số biến động, Minh chưa biết phải kiểm tra thông tin nào. Hai người thống nhất cách xác minh dữ liệu, phân nhóm sản phẩm và tìm căn cứ cho từng nhận xét.

Ở các lần tiếp theo, Minh giữ bước kiểm tra số liệu, bổ sung câu hỏi phân tích và đánh dấu thông tin còn thiếu. Quản lý phản hồi về những kết luận chưa đủ căn cứ để Minh sửa cách kiểm tra, diễn giải. Tiến bộ được nhận diện qua khả năng tự phát hiện lỗi, giải thích biến động và hoàn thành yêu cầu với mức hỗ trợ phù hợp.

Những sai lầm khi vận dụng quan điểm phát triển

Sai lầm khi vận dụng thường xuất hiện ở cách quan sát, chọn tiêu chí hoặc quyết định hành động. Muốn tránh những lỗi này, cần kiểm tra mình đang kết luận từ thông tin nào và thông tin ấy đã phản ánh đủ quá trình hay chưa.

Đánh giá sự vật chỉ tại một thời điểm

Một nhân viên thuyết trình lần đầu chưa rõ có thể còn thiếu kinh nghiệm trình bày, dù đã chuẩn bị nội dung cẩn thận. Kết quả ấy cần được xem cùng yêu cầu, điều kiện thực hiện và những việc người đó đã làm trước đây. Nếu dùng riêng buổi thuyết trình để kết luận toàn bộ năng lực, bạn sẽ bỏ qua những thông tin quan trọng. Theo dõi cách họ tiếp nhận phản hồi và sửa điểm yếu ở các lần sau giúp việc đánh giá đầy đủ hơn.

Ghi nhận phần đã ổn định, lỗi còn lặp lại và mức hỗ trợ được cung cấp. Những thông tin này giúp chọn hướng hỗ trợ thay vì chỉ giữ lại ấn tượng từ một lần làm.

Đồng nhất phát triển với tăng trưởng về lượng

Sai lầm này xuất hiện khi chỉ theo dõi số lượng đầu ra mà chưa kiểm tra năng lực và chất lượng. Nếu mục tiêu là hình thành khả năng làm việc, các chỉ tiêu cần cho biết người thực hiện hiểu nhiệm vụ đến đâu và có thể tự xử lý những bước nào. Bạn có thể chọn thông tin theo từng hoạt động:

• Học tập: Theo dõi số bài đã làm, khả năng giải thích phương pháp và vận dụng vào bài có dữ kiện mới.
• Viết báo cáo: Ghi nhận số báo cáo hoàn thành, độ chính xác của dữ liệu và căn cứ của kết luận.
• Làm việc nhóm: Theo dõi nhiệm vụ đã bàn giao, mức đáp ứng yêu cầu và khả năng phối hợp xử lý vấn đề.

Sau khi chọn tiêu chí, cần làm rõ bằng chứng dùng để đánh giá. Có thể sử dụng bài làm, báo cáo, phản hồi hoặc kết quả xử lý một tình huống. Những thông tin này giúp bạn nhận diện năng lực đang được hình thành và phần còn thiếu.

Áp dụng một cách làm cho mọi giai đoạn

Một hướng dẫn phù hợp lúc mới bắt đầu có thể không còn đáp ứng nhu cầu khi người học đã làm được phần nền tảng. Người mới làm báo cáo cần biết cách đọc dữ liệu, còn người đã làm ổn định bước này có thể cần luyện phân tích nguyên nhân.

Trước khi chọn cách hướng dẫn, hãy xác định phần năng lực còn thiếu ở giai đoạn hiện tại. Sau mỗi lần đánh giá, xem người học cần thêm hỗ trợ hay một nhiệm vụ có yêu cầu khác để thực hành. Giữ nguyên cách dạy chỉ vì nó từng hiệu quả có thể khiến thời gian luyện tập không tập trung vào điểm cần cải thiện.

Nóng vội, bỏ qua điều kiện thực tế

Mục tiêu hoặc thời hạn vượt quá điều kiện thực hiện có thể khiến người học phải xử lý yêu cầu mới khi phần nền tảng còn thiếu. Ví dụ, người chưa biết kiểm tra dữ liệu sẽ khó phân biệt lỗi đầu vào với lỗi phân tích nếu được giao ngay một nhiệm vụ phức tạp.

Hãy xem người thực hiện đã làm ổn định bước nào và còn cần kiến thức, thời gian hoặc phản hồi ở đâu. Nếu điều chỉnh tiến độ, cần xác định phần sẽ bổ sung và thời điểm đánh giá lại. Chỉ kéo dài thời hạn mà không giải quyết điểm vướng chưa giúp kế hoạch phù hợp hơn.

Bảo thủ hoặc phủ nhận toàn bộ giá trị của cái cũ

Một cách làm không còn đáp ứng yêu cầu cần được xem lại, nhưng bỏ toàn bộ cũng có thể làm mất những bước vẫn cần cho kiểm soát chất lượng. Khi dùng công cụ tự động, chẳng hạn, nhóm vẫn phải xác định trách nhiệm kiểm tra dữ liệu và duyệt đầu ra. Muốn chọn phần nên giữ, sửa hoặc thay thế, hãy xem chức năng và kết quả của từng bước. Thử phần điều chỉnh trong phạm vi phù hợp rồi theo dõi tác động sẽ giúp quyết định bám vào công việc, thay vì chỉ vào mong muốn làm mới mọi thứ.

Kết luận

Phát triển cần được hiểu theo đối tượng và ngữ cảnh đang xét. Trong phép biện chứng duy vật, khái niệm này gắn với khuynh hướng đi lên và sự thay đổi về chất, còn những cách tiếp cận như phát triển con người chú trọng năng lực, cơ hội và quyền lựa chọn.

Với học tập và công việc, hãy bắt đầu từ hiện trạng rồi xác định yêu cầu cần đạt và cách thực hành phù hợp. Kết quả qua nhiều lần thực hiện cùng phản hồi giúp bạn biết nên giữ phần nào, sửa phần nào. Tiến bộ cần được nhìn qua những thay đổi cụ thể, không chỉ qua số việc đã làm.