Một lời mời tham gia MLM thường đi cùng giải thích về sản phẩm, mạng lưới và hoa hồng. Để cân nhắc, người được mời cần hiểu mình sẽ bán hàng thế nào, khoản tiền nào có thể nhận và điều kiện nào phải kiểm tra trước khi tham gia.
Sansan Academy giải thích cơ chế MLM và cách đọc một cơ hội bán hàng qua mạng lưới, đồng thời làm rõ những điểm cần đối chiếu tại Việt Nam. Trọng tâm là hoạt động bán hàng và quyền lợi thực tế, không phải lời hứa về việc tăng thu nhập.
MLM là gì?
MLM là viết tắt của Multi Level Marketing, một phương thức phân phối qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh. Người tham gia có thể được hưởng hoa hồng, tiền thưởng từ kết quả bán hàng của mình và của những người khác trong mạng lưới theo kế hoạch trả thưởng.
Bán hàng đa cấp và kinh doanh theo mạng là những cách gọi thường gặp của MLM. Điểm cần hiểu là doanh thu bán hàng của doanh nghiệp, tiền thưởng của người tham gia và lợi nhuận sau chi phí là những khoản khác nhau. Số người được giới thiệu vào mạng lưới không tự cho biết người bán đã kiếm được bao nhiêu.
Tại Việt Nam, kinh doanh theo phương thức đa cấp chỉ được thực hiện đối với hàng hóa, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Vì vậy, không thể lấy cách mô tả MLM nói chung ở nước ngoài để mặc định mọi dịch vụ, gói đầu tư hay sản phẩm nội dung số đều được phép kinh doanh theo cách này.
Vai trò của mô hình Multi Level Marketing
Với doanh nghiệp, MLM là một cách tổ chức việc bán hàng qua mạng lưới người tham gia thay vì chỉ dựa vào các điểm bán do mình trực tiếp vận hành. Để đánh giá vai trò của kênh này, cần tách khả năng tiếp cận khách hàng khỏi việc tăng số người trong mạng lưới. Một mạng lưới đông chưa cho biết hàng hóa được mua vì nhu cầu sử dụng hay vì điều kiện nhận thưởng.
Mở rộng mạng lưới phân phối sản phẩm
Một trong những vai trò rõ nhất của MLM là giúp doanh nghiệp mở rộng mạng lưới phân phối thông qua nhiều người bán hoặc nhà phân phối độc lập. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cửa hàng vật lý, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm đến nhiều nhóm khách hàng thông qua các mối quan hệ và hoạt động bán hàng trực tiếp của người tham gia.
Cách này có thể giúp mở rộng độ phủ mà không cần xây cùng lúc một hệ thống điểm bán lớn. Tuy nhiên, khả năng mở rộng chỉ có ý nghĩa nếu sản phẩm thực sự có nhu cầu và mạng lưới vẫn tạo được doanh số từ khách hàng cuối.
Giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng thông qua bán hàng trực tiếp
Qua giao tiếp với khách, người bán có thể tìm hiểu nhu cầu, giải thích cách dùng và làm rõ điều kiện mua hàng. Chẳng hạn, khi khách chưa hiểu một đặc tính sản phẩm, cuộc trao đổi cho phép họ hỏi thêm trước khi quyết định. Người bán cần bám thông tin được phép cung cấp, không biến trải nghiệm cá nhân thành cam kết về công dụng.
Sự tư vấn này không phải đặc quyền của MLM. Nhân viên cửa hàng bán lẻ hoặc người bán online cũng có thể hỗ trợ trực tiếp, còn điểm riêng của MLM nằm ở cách tổ chức mạng lưới và trả thưởng qua nhiều cấp.
Tận dụng mạng lưới người tham gia để phát triển thị trường
Khi tiếp cận một địa bàn mới, người bán có thể nhận ra những câu hỏi, nhu cầu sử dụng hoặc trở ngại mua hàng khác với nơi doanh nghiệp đã quen phục vụ. Thông tin này có ích khi được chuyển về để điều chỉnh cách giới thiệu, giao nhận và hỗ trợ khách. Nó không thay cho việc kiểm tra nhu cầu, nhưng giúp doanh nghiệp biết cần tìm hiểu điều gì.
Phát triển thị trường vì vậy phải đi cùng khả năng bán và phục vụ, không chỉ là đặt thêm người vào sơ đồ. Nếu khách muốn mua nhưng không được hỗ trợ đúng thông tin hoặc khó nhận hàng, tăng số thành viên cũng chưa giải quyết được vướng mắc đó.
Tạo thêm kênh tạo doanh thu ngoài hệ thống bán lẻ truyền thống
Doanh nghiệp có thể tổ chức mạng lưới MLM như một kênh phân phối, nhưng doanh số ghi nhận cho kênh cần được xem cùng lượng hàng thực sự được tiêu thụ. Hàng chuyển tới người tham gia chưa đồng nghĩa đã bán hết cho người có nhu cầu sử dụng. Nếu chỉ theo dõi lượng nhập mà bỏ qua hàng tồn và trả lại, doanh nghiệp dễ đánh giá sai sức bán.
Ở phía người tham gia, hoạt động này cũng không đồng nghĩa có lương hoặc thu nhập đều đặn. Hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam không phải hợp đồng lao động, nên cần đọc đúng quyền, nghĩa vụ và cách hưởng hoa hồng thay vì hiểu như một lời mời nhận việc có lương.
Hỗ trợ xây dựng mối quan hệ và duy trì khách hàng trong mạng lưới
Bán hàng qua mạng lưới thường dựa nhiều vào sự tương tác cá nhân. Nếu người bán hiểu sản phẩm và chăm sóc khách hàng phù hợp, mối quan hệ sau bán có thể giúp tăng khả năng quay lại mua. Điều này đặc biệt quan trọng với những sản phẩm có chu kỳ mua lặp lại.
Tuy nhiên, doanh nghiệp và người tham gia cần phân biệt rõ giữa xây dựng mối quan hệ với khách hàng và tận dụng mối quan hệ cá nhân để gây áp lực mua hàng hoặc tuyển người. Quan hệ lâu dài chỉ bền vững khi khách hàng cảm thấy sản phẩm có giá trị và quyết định mua là tự nguyện.
Các mô hình MLM phổ biến hiện nay
Các thuật ngữ như nhị phân, ma trận, đều tầng hay bậc thang ly khai thường được dùng để mô tả cách tổ chức mạng lưới hoặc kế hoạch trả thưởng trong MLM. Chúng không nhất thiết là các loại hình kinh doanh tách biệt hoàn toàn và cách triển khai có thể khác nhau giữa từng doanh nghiệp.
Mô hình nhị phân
Binary thường được mô tả bằng cây có hai nhánh dưới mỗi vị trí. Đây là cách xếp mạng lưới, không phải quy tắc chung rằng một người chỉ được trực tiếp giới thiệu tối đa hai người.
Để đọc một kế hoạch Binary, cần tách rõ:
- Ai trực tiếp giới thiệu người mới và người đó được xếp ở vị trí nào trong cây.
- Doanh số từng nhánh được ghi nhận thế nào và phần nào đủ điều kiện tính thưởng.
- Điều kiện cân nhánh, giới hạn chi trả và cách xử lý phần doanh số chưa được tính, nếu kế hoạch có quy định.
Mô hình ma trận
Matrix quy định chiều rộng của cây và độ sâu được xét trong phần mạng lưới của kế hoạch. Giới hạn chiều rộng áp dụng cho các vị trí trực tiếp dưới một vị trí, nên tổng số người ở tầng sâu hơn có thể lớn hơn tầng trước. Khi các vị trí trực tiếp đã đầy, người được giới thiệu thêm có thể được xếp xuống dưới theo quy tắc của hệ thống. Cần phân biệt người giới thiệu với người ở vị trí liền trên sau khi sắp xếp. Việc một ô trong cây được lấp đầy không tự cho biết có giao dịch hàng hóa nào đủ điều kiện trả thưởng, nên lời hứa tuyến trên sẽ đưa người xuống chưa bảo đảm có thu nhập.
Mô hình đều tầng (Sơ đồ một cấp)
Unilevel thường đặt những người do một cá nhân trực tiếp giới thiệu ở tầng đầu của cá nhân đó, không giới hạn theo hai nhánh như Binary. Những người này tiếp tục có mạng lưới được giới thiệu phía dưới. Cách gọi một cấp nói đến cách bố trí tuyến trực tiếp, không có nghĩa kế hoạch chỉ trả thưởng ở một tầng.
Độ sâu được hưởng, tỷ lệ và điều kiện nhận từng khoản phải xem trong kế hoạch trả thưởng. Cùng tên Unilevel nhưng cách ghi nhận doanh số hoặc điều kiện hoạt động có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp.
Mô hình bậc thang ly khai
Stair-Step Breakaway kết hợp thăng bậc với thay đổi cách ghi nhận doanh số khi một nhóm đạt điều kiện của kế hoạch. Có thể hình dung một nhánh ban đầu được tính trong phạm vi doanh số của tuyến trên, rồi chuyển sang cách ghi nhận khác sau khi đạt bậc tách. Khi đó, cần xem khoản thưởng dựa trên phần doanh số nào và tuyến trên còn được hưởng khoản liên quan với điều kiện gì. Không nên lấy kết quả tính trước khi tách để dự đoán nguyên trạng khoản nhận được sau đó.
Ly khai ở đây là cơ chế trong kế hoạch trả thưởng, không có nghĩa nhóm tự trở thành một doanh nghiệp hay pháp nhân riêng. Những quy tắc về bậc, cách tính và điều kiện hưởng phải được đối chiếu trong tài liệu của hệ thống cụ thể.
MLM và mô hình kim tự tháp khác nhau như thế nào?
Cả hai có thể được vẽ thành nhiều tầng, nên hình dáng sơ đồ không phải cách phân biệt đủ tin cậy. Cần xem việc trả thưởng đang khuyến khích bán hàng đáp ứng nhu cầu hay khuyến khích người mới nộp tiền để có cơ hội thu tiền từ những người vào sau. Có hàng hóa thật cũng không tự làm cho toàn bộ cách vận hành trở nên hợp pháp.
| Tiêu chí | MLM dựa trên bán hàng | Mô hình kim tự tháp |
|---|---|---|
| Nguồn doanh thu | Doanh số bán hàng hóa có nhu cầu sử dụng thực, không phải tiền mua quyền tham gia | Dòng tiền được duy trì bằng người mới nộp tiền hoặc mua để tham gia |
| Vai trò của sản phẩm | Hàng hóa được mua vì nhu cầu sử dụng, không chỉ để đạt điều kiện thưởng | Có thể có hàng hóa thật nhưng việc mua gắn với quyền tham gia, cấp bậc hoặc tuyển người |
| Cách phát triển mạng lưới | Phát triển người bán gắn với việc mua bán hàng hóa | Khuyến khích mở rộng số người đóng tiền thay vì nhu cầu sử dụng hàng |
| Cơ chế hoa hồng | Theo kết quả bán hàng cá nhân và mạng lưới trong kế hoạch trả thưởng | Quyền nhận thưởng phụ thuộc vào tuyển người hoặc khoản chi của người mới |
| Yêu cầu mua hàng | Ở Việt Nam, cấm yêu cầu đặt cọc, nộp tiền hoặc mua lượng hàng nhất định để tham gia | Gắn quyền tham gia với khoản tiền hoặc gói hàng phải mua |
| Dấu hiệu rủi ro | Ép mua giữ bậc, hứa thu nhập dễ dàng hoặc tài liệu khác thực tế | Hứa thu hồi tiền bằng cách tuyển thêm người và thúc đẩy họ nộp tiền |
Bảng nêu những khác biệt để đặt câu hỏi kiểm tra, không phải phép thử chỉ cần đạt một ô là đủ. Tại Việt Nam, còn phải đối chiếu tình trạng đăng ký, hàng hóa được kinh doanh, kế hoạch trả thưởng và hành vi thực tế với quy định hiện hành. Không có một tỷ lệ bán lẻ tự chọn nào có thể thay toàn bộ việc đánh giá này.
Hiểu thị trường, chọn đúng khách hàng và xây kế hoạch Marketing gắn với mục tiêu kinh doanh thay vì bắt đầu bằng một kênh rời rạc.
Cách đánh giá một công ty MLM trước khi tham gia
Hãy bắt đầu bằng những tài liệu bạn sẽ phải dựa vào khi bán hàng, nhận tiền hoặc muốn rời mạng lưới. Nếu lời giới thiệu và nội dung hợp đồng khác nhau, cần làm rõ trước khi ký hay chi tiền. Việc kiểm tra nên thực hiện trực tiếp với doanh nghiệp và nguồn chính thức, không chỉ qua người mời tham gia.
Bước 1: Kiểm tra thông tin pháp lý và tính minh bạch của doanh nghiệp
Ở Việt Nam, giấy đăng ký doanh nghiệp không thay cho giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp. Hãy đối chiếu đúng tên pháp nhân, mã số doanh nghiệp, tình trạng giấy chứng nhận và thông tin hoạt động tại địa phương trên nguồn quản lý chính thức. Một ảnh giấy phép cũ hoặc giấy tờ mang tên công ty khác không đủ để xác nhận hệ thống đang được giới thiệu.
Những tài liệu cần đọc cùng nhau gồm:
- Hợp đồng tham gia, quy tắc hoạt động và kế hoạch trả thưởng của đúng doanh nghiệp.
- Thông tin hàng hóa, giá bán, công dụng được phép giới thiệu và cách đặt, nhận hàng.
- Quy trình đào tạo cơ bản, cấp thẻ thành viên, tiếp nhận khiếu nại, trả hàng và chấm dứt hợp đồng.
Nghị định 137/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 là văn bản cần đối chiếu khi kiểm tra hoạt động này. Có giấy chứng nhận không đồng nghĩa mọi lời quảng bá hoặc mọi hành vi của người trong mạng lưới đều đúng quy định.
Bước 2: Đánh giá sản phẩm có giá trị sử dụng thực tế hay không
Hãy tự hỏi liệu sản phẩm có người mua ngay cả khi không tồn tại cơ hội tham gia mạng lưới hay không. Một sản phẩm có giá trị thực thường giải quyết được nhu cầu cụ thể và có khách hàng sẵn sàng mua vì chính sản phẩm đó. Nếu phần lớn người mua chỉ mua để duy trì quyền tham gia hoặc đạt điều kiện nhận thưởng, cần xem xét kỹ hơn.
Bạn cũng nên so sánh mức giá, công dụng, chất lượng và lựa chọn thay thế trên thị trường. Nếu giá cao bất thường nhưng rất khó giải thích bằng giá trị sản phẩm, cần tìm hiểu thêm. Đừng chỉ dựa vào lời chứng thực cá nhân. Trải nghiệm của một người không đại diện cho toàn bộ khách hàng.
Bước 3: Kiểm tra nguồn thu chủ yếu đến từ bán hàng hay tuyển người
Yêu cầu giải thích một khoản hoa hồng cụ thể: khoản đó phát sinh từ việc bán hàng nào, ai mua và vì sao họ mua. Phân biệt người mua vì nhu cầu sử dụng với người mua để có quyền tham gia hoặc đạt điều kiện thưởng. Cùng một hóa đơn hàng hóa có thể cần tìm hiểu những động cơ rất khác nhau.
Tại Việt Nam, việc cho người tham gia nhận tiền từ giới thiệu người khác vào mạng lưới mà không dựa trên mua bán hàng hóa của người được giới thiệu thuộc trường hợp bị cấm. Đừng dừng ở câu trả lời có bán hàng, mà hãy kiểm tra chính sách và thực tế có thúc đẩy nộp tiền, mua giữ bậc hay tuyển người để được hưởng tiền hay không.
Bước 4: Đọc kỹ cơ chế hoa hồng và điều kiện nhận thu nhập
Upline và downline mô tả quan hệ phía trên, phía dưới trong mạng lưới giới thiệu. Upline không tự là cấp quản lý trong quan hệ lao động, còn downline không mặc nhiên là nhân viên của người giới thiệu. Ở kế hoạch có quy tắc xếp vị trí, cũng cần phân biệt người bảo trợ với vị trí liền trên trong cây.
Đọc từng loại thưởng theo những câu hỏi cụ thể:
- Căn cứ là doanh số cá nhân, doanh số nhóm hay một điều kiện khác được ghi trong tài liệu?
- Doanh số nào đủ điều kiện, tính ở kỳ nào và hàng trả lại được điều chỉnh ra sao?
- Điều kiện cấp bậc, hoạt động và giới hạn chi trả ảnh hưởng thế nào tới khoản thực nhận?
Hãy nhờ doanh nghiệp giải thích các điều khoản chưa rõ bằng chính tài liệu áp dụng cho bạn. Một tỷ lệ thưởng cao nhất không cho biết bạn có đủ điều kiện nhận, và số điểm trong hệ thống cũng không tự bằng tiền được trả.
Bước 5: Xem xét chính sách mua lại, hoàn trả và các khoản chi phí bắt buộc
Không nên mặc định mọi khoản được giới thiệu là chi phí tham gia đều hợp lệ. Tại Việt Nam, pháp luật cấm yêu cầu người khác đặt cọc, nộp tiền hoặc mua một lượng hàng nhất định để được tham gia bán hàng đa cấp. Đào tạo cơ bản và cấp thẻ thành viên cũng không được thu phí theo Nghị định 137/2026/NĐ-CP.
Quyền trả lại hàng của người tham gia được quy định tại Điều 47 của nghị định, với các điểm cần đọc rõ:
- Người tham gia có quyền trả lại hàng đã mua từ doanh nghiệp, kể cả hàng mua theo chương trình khuyến mại, trong 30 ngày kể từ ngày nhận hàng.
- Hàng trả lại phải còn nguyên bao bì, tem, nhãn, còn hạn sử dụng và có hóa đơn mua số hàng được yêu cầu trả lại.
- Với yêu cầu hợp lệ, doanh nghiệp phải mua lại và hoàn trả theo mức thỏa thuận nhưng không thấp hơn 90% số tiền người tham gia đã trả để nhận hàng, trong 30 ngày kể từ ngày có yêu cầu hợp lệ. Hoa hồng, tiền thưởng và lợi ích đã nhận liên quan đến số hàng trả lại có thể bị khấu trừ hoặc thu lại theo quy định.
Hãy giữ hóa đơn và bằng chứng ngày nhận hàng, đọc đúng đầu mối cùng cách gửi yêu cầu. Các chi phí bán hàng phát sinh hợp lệ như đi lại, giao nhận hoặc quảng cáo được phép cần được ghi riêng, không gộp với khoản thu để mua quyền tham gia. Có chính sách mua lại hàng cũng không bảo đảm bạn thu hồi mọi chi phí hay thời gian đã bỏ ra.
Bước 6: Đánh giá các cam kết và lời hứa về thu nhập
Lời mời có thu nhập thụ động hoặc thu hồi vốn nhanh cần được đối chiếu với cách tiền thực sự được tạo ra. Việc một cá nhân nhận thưởng cao không cho biết người mới thường nhận được bao nhiêu, đã làm trong bao lâu hoặc đã chi những khoản gì.
Nếu được cung cấp bảng thu nhập, hãy kiểm tra:
- Số liệu áp dụng cho khoảng thời gian nào và nhóm người nào.
- Người không nhận thưởng hoặc đã rời mạng lưới có nằm trong nhóm được tính hay không.
- Con số thể hiện doanh số, tiền thưởng hay khoản còn lại sau chi phí.
- Mức của số đông khác thế nào với mức cao nhất đang được nhấn mạnh.
Một bảng tính giả định về số người sẽ giới thiệu và lượng hàng họ sẽ bán chưa chứng minh khả năng đạt kết quả đó. Không nên quyết định chi tiền dựa vào kịch bản tăng mạng lưới đều đặn mà chưa kiểm tra điều kiện thực tế.
Học Marketing theo hình thức trực tuyến với lộ trình rõ, bài tập có phản hồi và một kế hoạch áp dụng cho công việc.
Ưu điểm và hạn chế của mô hình MLM
MLM có thể đem lại một số lợi thế về phân phối và bán hàng, nhưng cũng đi kèm những hạn chế đáng kể. Việc đánh giá cần nhìn cả hai phía thay vì chỉ xem những câu chuyện thành công hoặc thất bại riêng lẻ.
Ưu điểm của MLM
Trong điều kiện bán hàng đúng quy định, người tham gia có thể sử dụng sản phẩm, tài liệu và hệ thống hỗ trợ của doanh nghiệp thay vì tự phát triển toàn bộ một hoạt động phân phối. Công việc tiếp xúc trực tiếp cho phép người bán dành thời gian giải thích và theo dõi nhu cầu của từng khách. Với doanh nghiệp, phản hồi từ mạng lưới có thể giúp nhận ra vướng mắc trong việc sử dụng hoặc mua hàng.
Những thuận lợi này cần được xét ở đúng hệ thống cụ thể: tài liệu có dễ hiểu không, hỗ trợ có thực sự được cung cấp không và người bán có thể phục vụ khách trong điều kiện của mình không. Chúng không đồng nghĩa ít rủi ro, có thu nhập bảo đảm hay phù hợp với tất cả mọi người.
Nhược điểm của MLM
Người tham gia phải dành thời gian tìm khách, giải thích sản phẩm và xử lý công việc sau bán trong khi khoản nhận được có thể thay đổi theo kỳ. Nếu nhập hàng trước khi hiểu sức bán, tiền bị giữ trong hàng tồn có thể trở thành áp lực. Mức hoa hồng được giới thiệu không phản ánh đầy đủ những việc phải làm để có và giữ một khách hàng.
Các rủi ro cần cân nhắc gồm:
- Áp lực mua thêm hoặc tuyển người để đạt điều kiện thưởng, thay vì xuất phát từ nhu cầu sử dụng hàng.
- Khó đối chiếu số điểm, doanh số đủ điều kiện và khoản tiền thực nhận khi kế hoạch trả thưởng phức tạp.
- Tổn hại quan hệ cá nhân nếu việc chào bán hoặc mời tham gia gây sức ép cho người quen.
- Thông tin về công dụng hay thu nhập bị truyền đạt sai trong mạng lưới, gây rủi ro cho người mua và người bán.
Những sai lầm thường gặp khi tìm hiểu hoặc tham gia MLM
Một đánh giá dễ lệch khi chỉ dựa vào sơ đồ nhiều tầng, một sản phẩm có thật hoặc câu chuyện của người quen. Những chi tiết đó cần được đặt cạnh hợp đồng, cách trả thưởng và hoạt động bán hàng thực tế. Bỏ qua một trong các phần này có thể khiến người tham gia hiểu sai quyền lợi hoặc khoản tiền mình phải bỏ ra.
Cho rằng mọi mô hình đa cấp đều là lừa đảo
Việt Nam có quy định về hoạt động bán hàng đa cấp, nên không thể chỉ từ tên gọi hoặc sơ đồ nhiều tầng mà kết luận một doanh nghiệp lừa đảo. Cần kiểm tra tình trạng đăng ký và việc tuân thủ của đúng doanh nghiệp đang được giới thiệu.
Cách đọc dòng tiền cũng phải đi cùng cách trả thưởng và lý do người tham gia mua hàng. Một doanh nghiệp hoạt động lâu năm hoặc có mạng lưới lớn vẫn cần được kiểm tra, chứ không được miễn đánh giá vì quy mô hay thời gian tồn tại.
Cho rằng cứ có sản phẩm là mô hình chắc chắn hợp pháp
Một sản phẩm có thể sử dụng được nhưng vẫn bị gắn với yêu cầu mua để vào mạng lưới hoặc đạt quyền nhận thưởng. Vì vậy, cần hỏi người mua có chọn hàng vì nhu cầu thật hay vì cơ hội kiếm tiền đi kèm. Ngay cả khi có khách mua ngoài mạng lưới, vẫn phải xem cơ chế khuyến khích và toàn bộ cách vận hành. Sự hiện diện của hàng hóa hoặc một tỷ lệ bán lẻ không tự thay cho việc đối chiếu quy định pháp luật.
Chỉ nhìn vào mức hoa hồng mà bỏ qua giá trị sản phẩm
Tỷ lệ hoa hồng cao có thể hấp dẫn, nhưng hoa hồng chỉ được tạo ra khi có doanh số đủ điều kiện. Nếu sản phẩm khó bán hoặc giá trị không tương xứng với giá bán, mức hoa hồng trên giấy có thể không phản ánh khả năng tạo thu nhập thực tế.
Người tham gia nên đặt câu hỏi theo thứ tự ngược lại: khách hàng có muốn mua sản phẩm không, mức giá có hợp lý không, lợi nhuận sau chi phí còn bao nhiêu, rồi mới xem kế hoạch thưởng.
Tham gia vì người quen giới thiệu nhưng không tự kiểm chứng
MLM thường phát triển dựa trên mạng lưới quan hệ nên người giới thiệu có thể là bạn bè, người thân hoặc đồng nghiệp. Sự tin tưởng vào người quen có thể khiến người mới bỏ qua bước kiểm tra doanh nghiệp và chính sách.
Tuy nhiên, người giới thiệu cũng có thể chỉ biết thông tin từ tuyến trên của họ và chưa chắc đã hiểu đầy đủ mọi điều khoản. Dù ai giới thiệu, quyết định tài chính vẫn nên dựa trên tài liệu chính thức và việc kiểm chứng độc lập.
Không tính đến chi phí và khả năng tạo doanh số thực tế
Hãy tách tiền thu từ khách, tiền hoa hồng thực nhận và các khoản đã chi, rồi mới tính lợi nhuận. Hàng chưa bán không phải tiền đã thu về, còn điểm thưởng chưa đủ điều kiện cũng chưa phải tiền có thể sử dụng. Cách ghi nhận này giúp tránh nhầm lượng hàng nhập hoặc doanh số trong hệ thống với kết quả kinh doanh của cá nhân.
Thay vì lấy doanh số cao nhất của một người làm dự kiến cho mình, cần xem đã có những khách nào có nhu cầu, thời gian phục vụ và lượng hàng có thể bán trong khả năng thực tế. Nếu chỉ cân đối được chi phí bằng giả định liên tục có người mới gia nhập, cần xem lại căn cứ của toàn bộ dự tính đó.
Kết luận
Trước khi tham gia MLM, bạn cần hiểu rõ công việc bán hàng, điều kiện nhận tiền và quyền của mình khi muốn dừng. Nếu doanh nghiệp chưa giải thích được các điểm này bằng tài liệu nhất quán với cách vận hành thực tế, hãy làm rõ trước khi ký hoặc chi tiền thay vì dựa vào cam kết thu nhập hay sự thúc giục của người giới thiệu.
